Скачать или смотреть BelgeFilm- Enfala Barzaniyan | بەڵگەفیلم- ئەنفالی بارزانییەکان

بەرەبەیانی 31-7-1983 ئەنفالی بارزانییەکان بە فەرمانی راستەوخۆی سەددام حوسێن دەستیپێکرد و تیایدا هەشت هەزار لە بارزانییەکان ئەنفالکران.

هەفتانە، یاخود مانگانە خێزانی (عەزیز مەلا یوسف)، کە یەکێک بوو لە ئەنفالکراوانی بارزان، به‌ وێنەی زۆربەی خێزانەکانی دیکە، سەردانی گۆڕستانی ئەنفالکراوە بارزانییەکان دەکەن. هاوسەر و کوڕ و کچەکانی (عەزیز مەلا یوسف) پێش هەر چوونێک بۆ گۆڕستانی بارزانییەکان، بە تایبەتی لە وەرزی بەهاردا، گوڵە نێرگزەکانی ئەو خاکە لە چەپکێکدا کۆ دەکەنەوە، کە باوکیانی لەسەر ئەنفالکراوە، بۆ ئەوەی بیکەنە دیاری خۆشەویستی و بەردەوامی ژیان بۆ رووحی باوکیان .

وەک دەگوترێ ئەنفال، که‌ حیزبی بەعس دژی کورد ئه‌نجامیدا، ئامانجەکەی قڕکردنی بنەچەی کورد و سووتاندنی گوندەکانی کوردستان و هەڵتەکاندنی ژێرخانی ئابووری و لاوازکردن و نەهێشتنی کوولتوری رەسەنی کورد بوو، کە تێیدا بە هەزاران خێزانی تێکشکاند و ئەندامەکانی پەرتەوازەکردن و ماڵ و سامانیان بە تاڵان بردران، لەوانەش 8 هەزار خێزانی بارزانی.

بۆیە ئەوان هەست بەوە دەکەن ئەو رۆژانەی سەردانی گۆڕستانی ئەنفالکراوان دەکەن جیاوازە، تەنانەت ئەو رێگایەشی ئەوان دەگەیەنێ بە گۆڕستانەکە جیاوازە. چونکە ئەوان جگە لە ماڵی هەمیشەییان، رۆژی 18-10-2010، که‌ رۆژی گه‌ڕاندنه‌وه‌ی رووفاتی ئه‌نفالکراوه‌کانیانه‌، خۆیان بە خاوەنی ماڵێکی دیکە دەزانن، کە گۆڕستانی ئەنفالکراوە بارزانییەکانە.

گۆڕستانێک بێ ناو و بێ ناونیشان، هیچ گۆڕێکی تێدا نییە، کەسوکاری ئەنفالکراوانی بارزان خۆیان بە خاوەنی نەزانن، بۆیە دوای تێپەڕبوونی سێ دەیە بەسەر ئەنفالکردنیان، بەڵام هێنانەوە و بوونی رووفاتەکانیان لەسەر خاکی کوردستان، ئەو بۆچوونەی لای کەسوکاریان دروستکردووە، کە ئەوان تا ئیستاش زیندوون و خاکی کوردستان هەمیشە سەوزە بە بوونی ئەوان .

ئەو کاتەی (عەزیز مەلا یوسف) لە هاوسەر و منداڵە بچووکەکانی جیاکرایه‌وە، چەند ساڵێک بوو لە بارزانەوە راگوێزرابوون بۆ ئۆردوگای قووشتەپەی ئەوکات لە باشووری هەولێر، بەڵام ئەنفالی رژێمی پێشووی بەعس رێگەی نەدا هەرگیز بۆ هەتا هەتا بە هاوسەر و منداڵەکانی خۆی شاد بێته‌وه‌، کە سێ کچ و کوڕێکن.

دوای هێنانەوەی رووفاتی ژمارەیەک لە ئەنفالکراوانی کورستانیش بۆ بارزان و گەرمیان، تا ئیستاش کەسانێک هەن چاوەڕوانی گەڕانەوەی کەسوکاریانن، بەڵام کۆکردنەوەی وێنەکانی (عەزیز مەلا یوسف) لە لایەن (حەنیفە محەممەد ئەمین)ی هاوسەرییەوە، ئەوەمان پێ دەڵێت ئەو کات تێڕوانینی ئەو بۆ شوێنبزرکردنی بارزانییەکان جیاوازبووە، چونکە هەر ئەو کات زانیویەتی هاوسەرەکەی ئەنفالکراوە. بۆیه‌ چەندین ساڵ بوو حەنیفه‌ وازی لە چاوەڕوانی هێنابوو، دوای ئەو هەموو ساڵەش فرمێسکەکانی ئەوە دەردەخەن، کە ئەنفال تا ئێستا کاریگەرییە ئابووری و کۆمەڵایەتی و دەروونییەکانی کۆتاییان نەهاتووە و بەردەوامن.

شاڵاوەکانی ئەنفال کە ئێستا لەلایەن عێراق و ژمارەیەک وڵاتانی جیهان بە جینۆساید ناسێندراوە، هەشت قۆناخی خایاند. کاتێک نیوە شەوی 30-9-1983 هەشت هەزار بارزانی شوێنبزرکران و ئەنفالکران، بە قۆناخی یەکەمی ئەنفال دادەندرێت، دوای ئەوەش زنجیرەی ئەنفال لە 14-4-1988 تاوەکو 26-10هەمان ساڵ بەردەوام بوو و نزیکەی 182 هەزار کورد لە ژن و پیاو و منداڵ و گەنج و بەساڵاچوو له‌ گه‌رمیان و بادینان ئەنفالکران.

وه‌ک باس ده‌که‌ن، ئامانجی به‌عس له‌ ئه‌نجامدانی ئه‌و پرۆسه‌یه‌، نه‌ک هه‌ر قڕکردنی کوردان و سڕینه‌وه‌ی شووناسی نه‌ته‌وه‌ییان، به‌ڵکو سووتاندنی ژینگه‌ و ژیانی کوردستانیش بوو، بەڵام دوای تێپەڕبوونی زیاتر لە 30 ساڵ بەسەر پرۆسەی ئەنفال، ئیستا ده‌بینین گوڵەکان بە ئازادی و لەسه‌ر خاکێکی ئازاددا دەپشکوون و داهاتووش چاوەڕوانی منداڵەکان و نەوەی ئەنفالکراوانە.

Serê sibeha 31.07.1983 Enfala Barzaniyan bi fermana rasterast a Sedam
Husên dest pê kir û tê de 8 hezar Barzanî hatin enfalkirin.

Her hefte yan her mehekê malbata Ezîz Mela Yûsif ku yek ji enfalkiriyên
Barzanê bû, wekî piraniya malbatên din seredana goristana enfalkiriyên
Barzanî dikin. Hevjîn, kur û keçên Ezîz Mela Yûsif berî her çûneke
goristana Barzaniyan, bi taybetî di demsala biharê de, gulên nêrgizên wê
axa ku bavê wan li ser hat enfalkirin, di nav qevdekê de berhev dikin,
da ku bikin diyariya hezkirin û berdewamiya jiyanê ji bo giyanê bavê
xwe.

Wekî ku tê gotin armanca Enfala ku Partiya Beisê dijî kurdan pêk anî,
jinavbirina gelê Kurd, şewitandina gundên Kurdan, wêrankirina jêrxana
aborî, lawazkirin û têkbirina çanda Kurdî ya resen bû. Di Enfalê de bi
hezaran malbat hatin têkbirin, endamên wan hatin tertûbelavkirin û mal û
samanên wan hatin talankirin, di nav wan de 8 hezar malbarên Barzanî jî
hebûn.

Loma ew hest dikin ku rojên ku seredana goristana Enfalkiriyan dikin
cuda ne, tew rêya ku wan digihîne goristanê jî cuda ye. Ji ber ku ji
bilî mala xwe ya hertimî, roja 18.10.2010an, ku roja vegerandina termên
enfalkiriyên wan e, xwe wekî xwediyê maleke din dibînin, ku ew mal jî
goristana enfalkiriyên Barzanî ye.

Goristaneke bê nav û bê navnîşan, bê gor, xizmên enfalkiriyên Barzan xwe
fena xwedîyê wê nebînin, loma piştî sî salî ji Enfalkirina wan, lê
vegerandina termên wan li ser xaka Kurdistanê, bîr û baweriya ku ew hîna
sax in û xaka Kurdistanê bi hebûna wan her tim kesk e, li bal xizmên wan
dirust kiriye.

Dema ku Ezîzê Mela Yûsifî ji hevjîn û zarokên xwe hat cudakirin, çend
sal bûn ji Barzanê bo kampa wê demê ya Qûştepe li başûrê Hewlêrê hatibûn
veguhestin, lê Enfala rêjîma berê ya Beisê nehişt ku ew heta hetayê bi
hevjîn û zarokên xwe şa bibe. Zarokên Ezîzî 3 qîz û lawek in

#RudawDocumentary #Documentary