Józef Stalin (ros. Иосиф Сталин), właściwie Ioseb Besarionis Dze Dżughaszwili (gruz. იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი, wymowa [ɪˈosʲɪf vʲɪsərʲɪˈonəvʲɪt͡ɕ d͡ʐʐʊɡɐˈʂvʲilʲɪ] ( odsłuchaj), po rosyjsku Iosif Wissarionowicz Dżugaszwili, ros. Ио́сиф Виссарио́нович Джугашви́ли; ur. 6 grudnia/18 grudnia 1878 w Gori, zm. 5 marca 1953 w Kuncewie) – radziecki polityk, działacz partyjny i państwowy oraz rewolucjonista narodowości gruzińskiej, generalissimus Związku Radzieckiego, sekretarz generalny Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (1922–1953).
Aktywny uczestnik walki z władzą cesarską na Kaukazie, związał się z ruchem komunistycznym i frakcją bolszewików. Stopniowo zyskiwał pozycję w ugrupowaniu, a po rewolucji październikowej mianowano go ludowym komisarzem do spraw narodowości (1917–1923). Podczas wojny domowej współdowodził walkami o Carycyn, współorganizował Konarmię (której oficerowie stali się jego bliskimi współpracownikami), przejściowo był także politrukiem Frontu Południowo-Zachodniego (1920). W międzyczasie wszedł w skład Biura Politycznego KC partii (1917–1953). Po śmierci Lenina wyszedł zwycięsko z rywalizacji o schedę po nim, umocnił władzę i zajmowane od 1922 roku stanowisko sekretarza generalnego KC (z umiarkowanie ważnego stało się jednym z najważniejszych w systemie władzy). Początkowo rządził w triumwiracie z Kamieniewem i Zinowjewem, do 1926 roku usunął ich jednak z kierownictwa państwa. Do lat trzydziestych XX wieku uzyskał władzę dyktatorską, po czym dokonał masowych czystek, fizycznie likwidując rywali i opozycję. Przeprowadził skutkującą milionami ofiar kolektywizację (wraz z rozkułaczaniem), dokonał ludobójstwa na Ukraińcach wywołując sztuczny głód oraz rozpoczął industrializację kraju (z naciskiem na przemysł ciężki), równolegle tworząc przy wsparciu wszechwładnej tajnej policji NKWD totalitarny ustrój zwany stalinizmem i wprowadzając kult swojej osoby. W 1939 roku porozumiał się z III Rzeszą, dzieląc Europa Środkowo-Wschodnia na strefy wpływów i rozpoczął ekspansję terytorialną ZSRR najeżdżając Polskę, czym przyczynił się do wybuchu II wojny światowej. Wkróce potem zaatakował Finlandię, gdzie poniósł klęskę, udało mu się jednak zająć bezbronne kraje bałtyckie i anektować część Rumunii. Gdy w 1941 roku Niemcy zaatakowały ZSRR, Stalin osobiście został ludowym komisarzem obrony (1941–1947), Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych ZSRR[w innych językach] (1941–1953) oraz przewodniczącym Rady Komisarzy Ludowych (1941–1953, od 1946 jako przewodniczący Rady Ministrów ZSRR), Państwowego Komitetu Obrony ZSRR (1941–1945) i Stawki Najwyższego Naczelnego Dowództwa (1941–1945). Zarządził wyniszczającą obronę, po czym przeszedł do kontrofensywy, do 1945 roku pokonując najeźdźców. By wygrać wojnę nawiązał sojusz z aliantami zachodnimi, na których wymógł utworzenie w Europie Środkowo-Wschodniej swojej strefy wpływów, składającej się z państw marionetkowych, którym komunistyczne rządy narzucane były siłą. W Azji, pomógł aliantom rozbić Japonię oraz wspomógł chińskich komunistów w wygraniu wojny domowej z rządem. Zajął też północ Korei, a dążenia zjednoczeniowe na półwyspie doprowadziły do wybuchu wojny koreańskiej. Tarcia ZSRR z Zachodem doprowadziły do zimnej wojny. Jego rządy zakończyła dopiero śmierć w 1953 roku. W ich trakcie popełniono niezliczone zbrodnie, skutkujące milionami ofiar.
józef stalin ciekawostki, józef stalin przemowa, jozef stalin speech, józef stalin pogrzeb, stalin, zsrr, nkwd, ii wojna światowa, związek sowiecki
Информация по комментариям в разработке