Скачать или смотреть Конституциядағы қазақ тілінің дәрежесі: "Тең" мен "қатардың" бәсі. Бұл нені өзгертеді? І бөлім

Minber.kz редакциясы қоғамда қызу талқыланып жатқан Конституциядағы тіл нормасына қатысты өзгеріске байланысты түрлі көзқарасты саралауды жөн көрді. «Тең» сөзін «қатар» сөзімен алмастыру мемлекеттік тілдің мәртебесіне әсер ете ме, әлде бұл тек формалды редакция ма - осы сұрақтар айналасында пікірлер екіге жарылды.

Мәселенің құқықтық қырымен қатар лингвистикалық және қоғамдық астарын түсіну үшін біз филология ғылымының кандидаты, профессор Есенгүл Кәпқызы және азаматтық белсенді, блогер Жалғас Ертаймен әңгімелестік. Сұқбатта тараптар Конституциялық норма мәтінінің мағынасы, қоғамдағы тілдік тәжірибе және мемлекеттік тіл саясатының болашағы жөнінде өз ұстанымдарын білдірді.
00:56 - 9-баптың 2-тармағында Қазақстан Республикасының Конституциясы
«орыс тілі ресми түрде қазақ тілімен қатар қолданылады» деп өзгертілді.
2:30 - Осы редакциядан кейін мемлекеттік орган орыс тілінде құжат жүргізбеуге құқылы бола ма?
2:31 - «Тең» сөзінің «қатар» болып өзгеруі нақты құқықтық міндетті өзгертті ме, әлде тек мағыналық жұмсарту ғана ма?
7:30 - Демек, жаңа редакция мемлекеттік органдардың екі тілде жұмыс істеу міндетін жойды ма, жоқ па?
9:57 - Сіз негізгі мәселе «ресми түрде» сөзінде дедіңіз. Бұл мемлекетке нақты қандай міндет жүктеп тұр?
10:07 - Егер осы тіркес алынса, азамат орысша өтініш берсе - мемлекет қазақша ғана жауап беруге құқылы ма?
13:07 - Сіз ұсынып отырған модель жүйені шын мәнінде өзгерте алатындай қауқарлы ма, әлде тек құқықтық басымдықты ғана бекіте ала ма?
17:00 - Қазақ тілі қоғамда басымдық алу үшін негізгі қозғаушы не болуы керек? Мемлекеттік саясат па, әлде азаматтардың жеке ниеті мен таңдауы ма немесе күнделікті дағдысының өзгеруі ме?
#мемлекеттік тіл
#конституция #Конституцияның 9-бабы, 2-тармағы

Операторлар: Сандуғаш Жаилганова, Әсем Тугилова
Монтажёрлер: Сандуғаш Жаилганова, Әсем Тугилова