Скачать или смотреть "ISUZU"chilarning FIKRlari

Asosiy tushunchalar
1. Mazkur Yo‘riqnomada quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
umumtransport ahamiyatiga ega bo‘lgan avtomobillar – ular yordamida xalq xo‘jaligi tarmoqlari va aholining yuklarini tashish bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatiladigan avtotransport vositalari;
haydovchi-ekspeditor — tashuvchining buyurtmachi bilan kelishgan holda yuklarni qabul qilish, kuzatib borish va topshirish bo‘yicha transport-ekspeditorlik operatsiyalarini amalga oshiruvchi vakili;
yuk — tashish jarayonidagi tovar;
tovar xususiyatiga ega bo‘lmagan yuk — u bo‘yicha yukni jo‘natuvchi (yukni oluvchi)ning manzilida tovar-moddiy boyliklar (axlat, qor, ag‘darilgan tuproq qatlami va boshqalar) sifatida omborxona hisobi yuritilmaydigan yuk;
yuk o‘rni — avtotransport vositasiga yuk ortish yoki tushirishda yukni tashish yoki yuk oluvchiga topshirish uchun qo‘llash maqsadida yukning shartli birligi;
yukni jo‘natuvchi — yuk egasining nomidan ish ko‘ruvchi yoki tashish shartnomasi bo‘yicha yukning egasi hisoblanuvchi va tashish hujjatlarida yukni jo‘natuvchi sifatida ko‘rsatilgan yuridik yoki jismoniy shaxs;
yukni oluvchi — yukni va yukka ilova qilingan hujjatlarda ko‘rsatilganlarni olishga vakil qilingan yuridik yoki jismoniy shaxs;
yuk manzili — yuklar to‘planadigan joy;
yukni tashish to‘g‘risidagi shartnoma — tashuvchi, yukni jo‘natuvchi yoki oluvchi o‘rtasidagi ikkitomonlama shartnoma, yuridik hujjat hisoblanadi, unda yuk tashish hajmi, muddati va shartlari, ularga rioya qilish yuzasidan tomonlarning huquqlari, majburiyati va javobgarligi tartibga solinadi;
yuklarni tashishga buyurtma — yukni jo‘natuvchi (yukni oluvchi) tuzilgan shartnomaga muvofiq yukning kelishilgan turkumini (partiyasini) kelishilgan muddatlarda yetkazib berish uchun tashuvchiga beradigan hujjat;
buyurtmachi — transport xizmatlarini bajarish haqidagi talabnoma bilan murojaat qilgan yukni jo‘natuvchi, yukni oluvchi, ekspeditor;
inkoterms — xalqaro savdo palatasi tomonidan tasdiqlangan va tovarlarni ortish, transportda tashish, tushirish va sug‘urta qilish bilan bog‘liq bo‘lgan xalqaro savdo shartlarini bildiruvchi savdo terminlarining xalqaro qoidalari;
yo‘nalish — avtomobil transportining yuk tashiladigan manzillar o‘rtasidagi oldindan ishlab chiqilgan, eng maqbul yo‘li;
tashish hajmi — yukni jo‘natuvchi tomonidan bayon qilingan va oluvchiga yetkazib berish uchun tashuvchi tomonidan qabul qilingan yuk miqdori (tonnada);
yukni qabul qilib olish — jo‘natish uchun tayyorlangan yukning va tovar-transport hujjatlarining yukni jo‘natuvchi tomonidan tashuvchiga berilishi, yukning avtotransport vositasiga joylanishi va yukning jo‘natish uchun tashuvchi tomonidan qabul qilib olinganligi haqidagi hujjatlarning rasmiylashtirilishi;
tirkama — yuk tashish uchun xizmat qiladigan, avtomobilga tirkaladigan va o‘z energiya manbaiga ega bo‘lmagan transport vositasi;
yarimtirkama — tirkamaning bir turi, to‘liq massasining bir qismi maxsus qurilma orqali shatakchiga beriladi;
yo‘l varaqasi — avtomobil transport vositasini jo‘natish va uning ishini hisobga olish uchun belgilangan namunadagi yuridik hujjat. Yo‘l varaqasi avtomobil va haydovchi joylashish joyidan chiqqan paytdan boshlab qaytishigacha ularning ishini har tomonlama tavsiflab beradi;
yukni topshirish — keyinchalik yuk tushirilgan va u yukni oluvchiga berilganligi haqidagi hujjatlar rasmiylashtirilgan holda tovar-transport hujjatiga muvofiq yukning tashuvchi tomonidan yukni oluvchiga berilishi;
shatakchi — yarimtirkamani shatakka olishga mo‘ljallangan avtomobil;
tovar-transport hujjatlari — yuridik hujjatlar turkumi, ular asosida:
1) yukni qabul qilish, berish, tashish va topshirish,
2) bajarilgan avtotransport ishlari va xizmatlari bo‘yicha xo‘jalik operatsiyalari rasmiylashtiriladi va ular hisobi yuritiladi, shuningdek avtotransport ishlari va xizmatlari uchun hisob-kitob qilishda tasdiqlovchi birlamchi hisobga olish hujjati bo‘lib xizmat qiladi;
tovar-transport yukxati — transport jarayonining barcha qatnashchilari uchun yagona bo‘lgan birlamchi hujjat shakli, u tovar-transport boyliklarning yo‘lda umumtransport ahamiyatiga ega bo‘lgan avtomobillarga qayta joylashtirilishida uning harakatini hisobga olish uchun mo‘ljallangan hujjat;
transport xizmatlari — yuklarni tashish va yuklarni avtomobil transportida yetkazib berish bilan bog‘liq kompleks yordamchi operatsiyalar;
franko — tijorat operatsiyalarida mahsulotni yetkazib berish shartlari, unga muvofiq iste’molchi yukni yetkazib berish xarajatlari (ortish, transportda tashish, tushirish) tovarning narxiga kiritilishi munosabati bilan ushbu xarajatlardan ozod etiladi.