Скачать или смотреть Abdurahmon Jomiy. G'azallar & Jomiy g‘azallariga bastalangan qo‘shiqlardan

Абдураҳмон Жомий. Ғазаллар. "Ғазалхонлик" туркумидан. Ғазалларни Саидкомил Умаров ўқиган & Жомий ғазалларига басталанган қўшиқлардан / Abdurahmon Jomiy. G‘azallar. "G‘azalxonlik" turkumidan. G‘azallarni Saidkomil Umarov o‘qigan & Jomiy g‘azallariga bastalangan qo‘shiqlardan

Жомий (عبدالرحمن جامی) (тахаллуси; асл исм-шарифи Нуриддин Абдураҳмон Нуриддин ибн Аҳмад ал-Жомий, милодий 1414 йили Нишопур яқинидаги Жом шаҳрида туғилган. Форс-тожик адиби, машҳур мутафаккир, тасаввуф шайхи. Оиласи Ҳиротда истиқомат тутган. Самарқанддаги Улуғбек мадрасасида таҳсил олиб, Қуръон, ҳадис, фиқҳ, адабиёт илмларини чуқур ўрганган. Нақшбандия сулуки пирларидан шайх Саъдиддин Қошғарийга мурид бўлиб, қизига уйланади ва Ҳиротда зоҳидликда ҳаёт кечиради. Ҳирот нақшбандийлик сулукининг пири-муршиди. «Хамса» ва шеър-достонлардан ташқари «Нафаҳот ул-унс», «Пайғамбарликка далиллар», «Силсилат уз-заҳаб», «Зикр шартлари», «Ҳаж қилиш йўллари», «Хожалар тариқати», «Аҳрорларга туҳфа» ва бошқа асарлари бор. Ўғлининг наҳв илмини эгаллашда қийналаётганини кўриб «Кофия»га шарҳ ёзиб берган ва бу асар «Шарҳи мулла Жомий» номи билан ҳозиргача машҳур.
Жомий Алишер Навоий билан биринчи марта Абу Саид xукмронлиги даврида Хиёбон мавзесида ҳамма қатори кўришган. Шунда Жомий унга ўзининг бир рисоласини тақдим қилган. 1476—77 йилларда Навоий ҳам Жомийни ўзига пир, деб танийди. Гарчи Жомийнинг Навоийдан ёши анча улуғ, расман пир ҳисобланса ҳам, моҳиятан улар чин дўст ва ҳамкор бўлганлар. Жомий ўзининг («Нафаҳот ул-унс», «Баҳористон» ва б.) бир қанча асарларида Навоийни, Навоий ҳам ўз асарлари («Хамсат ул-мутаҳаййирин», «Мажолис ун-нафоис» ва б.)да Жомийни ҳурмат билан тилга олади.
Жомий «Нафаҳот ул-унс» («Азизлар нафаси»), «Рисолаи мусиқи» («Мусиқа рисоласи»), «Рисолаи муаммо» («Муаммо рисоласи») каби ўндан ортиқ асарини Навоий маслаҳати билан ёзган.
Жомий вафотидан сал бурун лирик шеърларини 3 девонга бўлиб, уларга «Фотиҳат уш-шабоб» («Ёшликнинг бошланиши»), «Воситат ул-икд» («Ўртадаги дур») ва «Хотимат ул-хаёт» («Ҳаёт хотимаси», 1479—91) деб ном берар экан, бунда Навоий маслаҳатини эътиборга олган эди.
Милодий 1492 йили вафот этган.

Abdurahmon Nuriddin ibn Ahmad al-Jomiy, milodiy 1414 yili Nishopur yaqinidagi Jom shahrida tug‘ilgan. Fors-tojik adibi, mashhur mutafakkir, tasavvuf shayxi. Oilasi Hirotda istiqomat tutgan. Samarqanddagi Ulug‘bek madrasasida tahsil olib, Qur’on, hadis, fiqh, adabiyot ilmlarini chuqur o‘rgangan. Naqshbandiya suluki pirlaridan shayx Sa’diddin Qoshg‘ariyga murid bo‘lib, qiziga uylanadi va Hirotda zohidlikda hayot kechiradi. Hirot naqshbandiylik sulukining piri-murshidi. «Xamsa» va she’r-dostonlardan tashqari «Nafahot ul-uns», «Payg‘ambarlikka dalillar», «Silsilat uz-zahab», «Zikr shartlari», «Haj qilish yo‘llari», «Xojalar tariqati», «Ahrorlarga tuhfa» va boshqa asarlari bor. O‘g‘lining nahv ilmini egallashda qiynalayotganini ko‘rib «Kofiya»ga sharh yozib bergan va bu asar «Sharhi mulla Jomiy» nomi bilan hozirgacha mashhur.
Jomiy Alisher Navoiy bilan birinchi marta Abu Said xukmronligi davrida Xiyobon mavzesida hamma qatori ko‘rishgan. Shunda Jomiy unga o‘zining bir risolasini taqdim qilgan. 1476—77 yillarda Navoiy ham Jomiyni o‘ziga pir, deb taniydi. Garchi Jomiyning Navoiydan yoshi ancha ulug‘, rasman pir hisoblansa ham, mohiyatan ular chin do‘st va hamkor bo‘lganlar. Jomiy o‘zining («Nafahot ul-uns», «Bahoriston» va b.) bir qancha asarlarida Navoiyni, Navoiy ham o‘z asarlari («Xamsat ul-mutahayyirin», «Majolis un-nafois» va b.)da Jomiyni hurmat bilan tilga oladi.
Jomiy «Nafahot ul-uns» («Azizlar nafasi»), «Risolai musiqi» («Musiqa risolasi»), «Risolai muammo» («Muammo risolasi») kabi o‘ndan ortiq asarini Navoiy maslahati bilan yozgan.
Jomiy vafotidan sal burun lirik she’rlarini 3 devonga bo‘lib, ularga «Fotihat ush-shabob» («Yoshlikning boshlanishi»), «Vositat ul-ikd» («O‘rtadagi dur») va «Xotimat ul-xayot» («Hayot xotimasi», 1479—91) deb nom berar ekan, bunda Navoiy maslahatini e’tiborga olgan edi.
Milodiy 1492 yili vafot etgan.