Скачать или смотреть อ.อากาศอำนวย จ.สกลนคร เมืองแห่งไทยโย้ย Akat Amnuai District Sakon Nakhon Province Thailand

คำขวัญ: พระแก้วคู่บ้าน ศาลเจ้าปู่คุ้มเมือง งามลือเลื่องผ้ามัดหมี่ ประเพณีไหลเรือไฟ
ไทโย้ย เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีประวัติความเป็นมา ของการอพยพมาจากบ้านปากเมืองฮ้อมท้าวฮูเซ ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ในสมัยรัชกาลที่ 2 สาเหตุของการอพยพ เนื่องจากต้องการแสวงหาพื้นที่ทำมาหากิน และอพยพมาด้วยความสมัครใจ ไม่ได้ถูกกวาดต้อนหรือขับไล่ โดยได้อพยพข้ามแม่น้ำโขง มาอาศัยแม่น้ำศรีสงครามและแม่น้ำยามตามลำดับ แล้วมาตั้งถิ่นฐานบริเวณที่เรียกว่าบ้านม่วงริมยาม ปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภออากาศอำนวย และอีกส่วนหนึ่งก็ได้อพยพเคลื่อนต่อไปทางทิศตะวันตกของอำเภออากาศอำนวย เข้าไปอยู่ในอำเภอวานรนิวาส ชาวไทโย้ยเข้ามาอาศัยในบ้านม่วงริมยาม ซึ่งเป็นหมู่บ้านตั้งอยู่ระหว่างเขตจังหวัดสกลนคร และจังหวัดนครพนม ( สาเหตุที่เรียกว่าบ้านม่วงริมยามเพราะมีลำน้ำยามไหลผ่าน ) บริเวณนี้เป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์เหมาะแก่การเพาะปลูกมาก จึงทำให้มีราษฎรจากที่อื่นอพยพเข้ามาอาศัยเป็นจำนวนมากขึ้น การอาศัยแม่น้ำเป็นเส้นทางการคมนาคม จึงทำให้ชาวโย้ยสามารถเลือกทำเลการตั้งถิ่นฐานได้ เพราะลำน้ำยามสามารถติดต่อกับแม่น้ำโขง สิ่งหนึ่งที่พอจะสันนิษฐานว่าชาวโย้ยอพยพเข้ามาในประเทศไทยในสมัยนั้น ทำไมจึงไม่ถูกกีดกันจากฝ่ายไทยอาจจะเป็นเพราะ ขณะนั้นพลเมืองของไทยยังมีน้อยอยู่ การได้คนมาก็เป็นแรงงานในการพัฒนาบ้านเมือง สามารถใช้แรงงานเป็นไพร่จึงไม่ถูกกีดกัน และอีกประการหนึ่งอาจจะเป็นเพราะในสมัยรัชกาลที่ 2 นั้น ดินแดนประเทศลาวเป็นเขตการปกครองของไทย การเคลื่อนย้ายจึงทำให้สะดวกดังจะเห็นได้จากหลักฐานปรากฏว่ารัชกาลที่ 2 ได้ทรงแต่ตั้งเจ้าเมืองครองเวียงจันทร์
"... ครั้นถึงปีชวด จุลศักราช 1166 พุทธศักราช 2357 พระเจ้าเชษฐาเจ้าเมืองเวียงจันทร์ถึงแก่พิราลัย พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้เจ้าอนุวงศ์ขึ้นครองราชย์กรุงเวียงจันทร์สืบมา ..."
ต่อมาในปี พ.ศ. 2370 ตรงกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้านเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 เจ้าอนุวงศ์เจ้าเมืองเวียงจันทร์คิดการกบฏ สาเหตุต้องการแยกตัวเป็นอิสระจากไทย กองทัพจากกรุงเทพฯยกขึ้นไปปราบเจ้าเมืองอนุวงศ์เมืองเวียงจันทร์แตก เข้ายึดเมืองเวียงจันทร์ได้ เจ้าอนุวงศ์หนีไปอยู่ที่เมืองมหาชัยกองแก้ว โดยนำตัวของพระบรมราชา (ม้ง) เจ้าเมืองนครพนมไปด้วย ในปี พ.ศ. 2357 กองทัพพระยาราชสุภาวดียกติดตามไปตีเมืองมหาชัยกองแก้วเจ้าเมืองหนีไปเมืองญวนและถึงแก่กรรมที่เมืองญวน
จากข้อความในสารตราตั้งเมืองอากาศอำนวยดังกล่าวมาแล้ว เชื่อว่าชนกลุ่มชาติพันธุ์โย้ยส่วนหนึ่งได้เคยตั้งบ้านเมืองอยู่ไม่ห่างจากลำน้ำโขงมากนัก เช่นเดียวกับชาวย้อ ซึ่งตั้งอยู่ที่เมืองไชยสุตอุตตบุรี เมืองชัยบุรีในเวลาต่อมา และผู้คนเหล่านี้ถูกเจ้าอนุวงค์กวาดต้อนกลับไปทางฝั่งซ้ายอีกครั้งหนึ่ง เมื่อมีการเกลี้ยกล่อมผู้คน หลัง พ.ศ. 2380 เป็นต้นมา จึงปรากฏว่ามีผู้คนจากเมืองต่างๆ เช่น เมืองฮ่อมท้าวฮูเซหรือที่เรียกว่าเมืองหอมท้าวอัตปือสุวรรณเขต ท่าแขก โดยเฉพาะเมืองหอมท้าวฮูเซได้มีผู้นำชื่อท้าวเพี้ย ติวซอย นอกจากนี้ยังปรากฏชื่อผู้นำอีกบางคน เช่น ท้าวศรีสุราช ท้าวจันทนาม ท้าวนามโคตร ได้นำไพร่พลุกลุ่มนี้มีจำนวนมากถึงสองพันสามร้อยเก้าสิบหก พากันอพยพข้ามแม่น้ำโขงเข้ามาเลือกหลักแหล่งเพื่อตั้งบ้านเรือนทำมาหากิน ในจำนวนนั้นมีท้าเพี้ยคนหนึ่ง ได้อพยพไปอยู่ฝั่งโขง และไม่ได้ปฏิบัติตามธรรมเนียมที่เคยปฏิบัติ ท้าวเพี้ยรู้สึกความผิดและโทษาของตนจึงได้อพยพครอบครัวกลับมาบ้านม่วงริมยามอย่างเดิม การตั้งหลักแหล่งที่บริเวณบ้านม่วงริมยามนื้ ถือว่าอยู่ในเขตแดนเมืองสกลนคร ตามข้อความในสารตราตั้งเมืองสกลนคร พ.ศ. 2380 ตอนหนึ่งกล่าวว่า "...อ้างอิงจาก ธวัช บุญโณทก อีสาน : อดีต ปัจจุบันและอนาคต กล่าวว่าก่อนการปกครองหัวเมืองขึ้น ภาคอีสานปกครองด้วยระบบอาญาสี่ คือ เจ้าเมือง อุปราช ราชวงศ์ และราชบุตร และมีท้าวเพี้ยเป็นขุนนางขั้นรอง ๆ แบ่งส่วนราชการออกเป็นแขวง ตาแสง (ตำบล) และบ้าน ได้จัดแจงแบ่งปันเขตแดนเมืองสกลนคร ข้างตะวันออกเฉียงเหนือตั้งแต่บ้านนน มาบ้านกุดสะมาลย์บ่อสระอือ บ้านบาตรตัดไปริมฝั่งน้ำอูนข้างเหนือ ตั้งแต่ปากน้ำยามข้างเหนือไปบ้านพระหัวพันนา ขึ้นไปปลายน้ำห้วยสงครามข้างใต้ เป็นเขตแดนเมืองสกลนคร...'อาจเป็นช่วงเดือนกันยายน ที่อัญเชิญพระแก้วมาพร้อมกับการอพยพมาบ้านม่วงริมยามของชาวโย้ย เมื่อปี พ.ศ. 2390 โดยท้าวเพี้ยได้พบเด็กกำลังเล่นพระพุทธรูปจึงขอดู และเห็นว่าเป็นพระพุทธรูปที่มีลักษณะดีจึงขอแลกกับผ้าขี้งา (ผ้าฝ้ายทอด้วยมือเป็นผ้าพื้นเมือง) แล้วนำมาประดิษฐานไว้ที่วัดท่าฮัง (ปัจจุบันคือ วัดกลางพระแก้ว)เป็นพระพุทธรูปที่มีอิทธิพลต่อความเชื่อและศรัทธาของชาวโย้ย