Скачать или смотреть Darende Malatya Yolu Yolların Dili Olsa da Konuşsa 4K UHD

   / @mehmetsokmentv  
ISBN 978-605-88104-0-2
Darende Malatya Yolu Yolların Dili Olsa da Konuşsa 4K UHD
Doğu Anadolu’nun Yukarı Fırat Havzası’nda yer alan Malatya sahası Adıyaman, Malatya, Elazığ, Bingöl, Muş, Van çöküntü alanının güneybatı ucunda yer alan Malatya, İç Anadolu, Akdeniz, Doğu Anadolu bölgelerine doğal geçişi sağlayan yolların güzergâhındadır. Bu yollardan geçerken, kameramıza yansımayan sahalar dahil, sizlere bilgilendirme olsun diye yol coğrafyasının hikayesini kayda aldık.
Malatya dahil bu saha, Sultansuyu ve Sürgü Çayı vadileri ile Akdeniz’e, Tohma Vadisi ile İç Anadolu’ya, Fırat Vadisi ile Doğu Anadolu’ya açılarak, bu bölgeler arasında bir geçiş alanı oluşturur. Doğudan Elazığ, kuzeyden Erzincan ve Sivas, batıdan Kahramanmaraş, güneyden Adıyaman, güneydoğudan Diyarbakır illeri ile çevrilidir.
Malatya genel olarak yüksek plato ve dağlardan oluşan bir arazi yapısına sahiptir. İlin güney bölgeleri meşe ağaçlarından oluşan korular ve baltalıklarla, kuzey bölgeleri ise yapraklı ormanlarla kaplı olup nehir ve çay kenarlarında kavaklıklar ve söğütlükler bulunur.
İl merkezi ve ilçelere bağlı köylerde ise kayısı başta olmak üzere geniş meyvelikler yer alır. İklimi karasaldır; yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Son yıllarda, özellikle Karakaya Baraj Gölü başta olmak üzere, diğer baraj göllerinin de etkisiyle, iklimde Akdeniz ikliminin etkileri görülür.
Yağışın en bol olduğu dönem, ilkbahar ve sonbahar aylarıdır. Malatya’yı çevreleyen dağlar üzerindeki en önemli doruklar, batıdan doğuya doğru: Korudağ, Karakaya Tepe, Becbel Tepe, Beydağı, Kelle Tepe ve Gayrık Tepe’dir. Malatya, Doğanşehir, İzollu, Mığdı, Sürgü, Akçadağ, Yazıhan, Mandara, Çapıtlı, Distrik ve Erkenek ovaları bu yolların sahasıdır.
Belli başlı akarsuları ise Söğütlü Çayı, Morhamam Çayı, Kuruçay, Tohma Suyu, Sultansuyu, Sürgü Suyu, Beylerderesi, Mamihan Çayı ve Şiro Çayı olup bu akarsuların bazılarının üzerinde Sürgü, Sultansuyu, Medik, Polat, Çat ve Boztepe barajları bulunmaktadır. Orduzu, Zorbalı, Hançayı II, İsaköy, Güzelyurt, Sofular, Arapgir ve Darende sulama göletleri de sulama amaçlı olarak kullanılmaktadır.
İklim özelliklerine bağlı olarak bitki örtüsünde önemli değişmeler görülür. Genel olarak yıllık ortalama yağışın 350 mm’nin altında olduğu Balaban, Darende ve Malatya Ovası’nda bozkırlar yaygındır.
1200 m’den itibaren yamaçlara doğru yağışın artması ve sıcaklığın düşmesiyle birlikte meşe toplulukları görülür. Meşe ormanları, Gündüzbey bölgesinde, Karataş Dağı’nın kuzeye bakan yamaçlarından başlayarak Beydağlarının 2000 m’ye kadar yükselen kesimlerinde, Doğanşehir ve Pütürge çevrelerinde, Akçadağ civarındaki dağ yamaçlarının yüksek kesimlerinde, Levent, Kürecik ve Hekimhan dolaylarında görülür.
Bitki örtüsünün en gür olduğu kesim, fazla yağış alan Pütürge dolaylarıdır. Burada yoğun ve oldukça gür meşe ormanları görülür. Malatya dağları üzerinde yer alan platolar ile Malatya Ovası’na yakın kesimlerde yer alan yarı ova nitelikli düzlükler, zengin çayırlarla kaplıdır.
Tarımsal üretim yapılan yerlerde meyvecilik doğal örtüye göre daha yaygındır. Geçtiğimiz sahalarda Darende, geçmişte Timelkia, Tiranda, Tiryandafil ve Derindere isimleriyle anılmıştır. Darende 7000 yıllık tarihi bir geçmişe sahiptir.
Hititlerin yerleştiği bölgeye sonraları Asurlular hâkim olmuş ve Mezopotamya ile Anadolu arasındaki ticaret merkezlerini ellerinde tutabilmek için Tohma Suyu boyunda koloniler kurmuştur. Sonraki yıllarda Persler tarafından işgal edilmiş, bölgedeki Zengibar Kalesi'ni askeri üs haline getirmişlerdir.
Darende'nin ilk yerleşim yeri bu kalenin içerisinde olmuştur. Sırasıyla Makedonlar, Romalılar ve Bizanslar yöreye egemen olmuştur. 8. yüzyıldan sonra Araplar tarafından ele geçirilen bölgedeki Zengibar Kalesi'ndeki yerleşim, kültür ve ticaret merkezi haline getirmişlerdir.
1071'deki Malazgirt Savaşı'ndan sonra bölgeye Selçuklular egemen olmuş ve yerleşim Zengibar Kalesi'nin dışarısına yayılmıştır. I. Bayezid 1399'da Malatya ve yöresini ele geçirmişse de 1402'deki Ankara Savaşı'ndan sonra Timur bu topraklara hâkim olmuştur. Sonraki yıllarda yöre, Osmanlılar ile Memlükler arasında çekişmeye neden olmuş, Yavuz Sultan Selim 1515'te Malatya ve yöresini kesin olarak Osmanlı topraklarına katmıştır.
17. yüzyılda Darende'ye gelen Evliya Çelebi, Seyahatname'sinde, o günün Darende'si hakkında "Kalesi harap olduğundan dizdarı ve neferleri yoktur. Şehir nehir kenarında kerpiç ve taşla yapılmış 1000 kadar haneli, bağlı ve bahçeli, 7 mihrap camili, hanı, hamamı, çarsısı, pazarı olan şirin bir kasabadır." diye söz etmektedir.

---------------------------------------------
Kamera/Metin Yazım : Mehmet SÖKMEN
Seslendirme : Rüksan Atak SÖKMEN
Çekim Tarihi : 15.06.2019
Prodüksiyon Yapım Tarihi: 02.04.2020
Video Prodüksiyon Yapım, Yayın Ve Yönetmeni: Mehmet SÖKMEN - 0532 525 84 93
web: www.mehmetsokmen.tv
   / mehmetsokmen1