AL: Në kuadër të 81-vjetorit të Çlirimit të Shqipërisë, debati mbi datën e saktë të largimit të pushtuesve dhe numrin e dëshmorëve mbetet ende i gjallë në diskursin publik. Historiani Pëllumb Xhufi, në një analizë të detajuar, hedh poshtë pretendimet revizioniste që përpiqen të zvogëlojnë përmasat e Luftës Antifashiste Nacionalçlirimtare. Sipas Xhufit, ndërsa bota feston fundin e luftës në maj, Shqipëria ka specifikën e saj të çlirimit disa muaj më herët, një fakt historik i pamohueshëm. Ai thekson se përplasja midis datave 28 dhe 29 nëntor është shpesh një debat politik, ndërsa fakti madhor mbetet se Shqipëria u çlirua me forcat e veta, një rast i rrallë për një popull të vogël në atë kohë.
Çështja e numrit të dëshmorëve, e fiksuar në shifrën simbolike 28.000, është shpesh objekt sulmesh dhe skepticizmi. Megjithatë, Xhufi argumenton se ky numër nuk është një shpikje propagande, por një realitet i konfirmuar nga intensiteti i luftimeve dhe burimet e huaja. Ai citon historianë britanikë të kalibrit të Martin Gilbert dhe dokumente nga arkivat e aleatëve që e rendisin Shqipërinë ndër vendet me rezistencën më të lartë dhe humbjet më të mëdha në raport me popullsinë. "Nuk kanë vdekur duke thyer këmbën, por në luftime", shprehet Xhufi, duke iu referuar dëshmive të gjeneralëve gjermanë dhe raporteve të misioneve britanike që flasin për betejat e ashpra të partizanëve.
Profesor Xhufi gjithashtu prek edhe aspektin e varrezave të dëshmorëve dhe spekulimeve mbi to. Ai sqaron se numri i të vrarëve përfshin jo vetëm partizanët e inquadruar në brigada, por edhe anëtarë të çetave territoriale, guerileve të qyteteve dhe civilëve që u masakruan si pasojë e reprezaljeve naziste. Përpjekja për të rishikuar këtë shifër duke u bazuar në numra të pjesshëm varresh injoron realitetin e luftës, ku shumë trupa nuk u gjetën kurrë ose u varrosën në vende të ndryshme. Ai sjell në vëmendje edhe masakrat ndaj popullsisë civile, si ajo e Borovës, të cilat janë pjesë e faturës së rëndë të gjakut që pagoi populli shqiptar.
Në këtë segment, theksohet gjithashtu rëndësia e njohjes së kontributit ndërkombëtar në luftën tonë dhe anasjelltas. Xhufi përmend se si historiografia botërore e njeh këtë sakrificë dhe se si tentativat e sotme për ta relativizuar luftën partizane janë të dëmshme për dinjitetin kombëtar. Ai bën thirrje që historia të lexohet përmes dokumenteve dhe jo përmes interpretimeve politike të momentit, duke nënvizuar se arkivat britanike dhe amerikane të hapura vitet e fundit vetëm sa e përforcojnë narrativën e një lufte heroike dhe të përgjakshme për ekzistencë.
EN: On the 81st anniversary of Albania’s Liberation, debates over the exact departure date of the occupiers and the number of martyrs remain active in public discourse. Historian Pëllumb Xhufi rejects revisionist claims that seek to minimize the scale of the National Liberation Anti-Fascist War. He underscores that, unlike most countries that celebrate the end of World War II in May, Albania was liberated months earlier—an indisputable historical fact. The dispute between November 28 and 29, he argues, is mostly political, while the essential point is that Albania achieved its liberation through its own forces, a rare accomplishment for a small nation.
The often-questioned figure of 28,000 martyrs, Xhufi insists, is not propaganda but is supported by the intensity of the fighting and foreign archival sources. He cites British historians and Allied documents that rank Albania among the countries with the highest resistance and proportionally heavy losses. Reports from German generals and British missions confirm that partisans died in fierce combat, not from incidental causes.
Xhufi also addresses speculation over martyrs’ cemeteries, noting that the total number includes not only brigade partisans but also territorial fighters, urban guerrilla groups, and civilians massacred in Nazi reprisals. Many victims were never found or were buried in scattered locations, as in the tragic Borova massacre.
He concludes that global historiography recognizes Albania’s sacrifice, and attempts to downplay the partisan struggle harm national dignity. History, he emphasizes, must be read through documents, and recently opened British and American archives only strengthen the narrative of a harsh and heroic fight for survival.
• Historia e Shqipërisë së Madhe! Flet Pëllu...
Subscribe "Dritare TV": https://www.youtube.com/c/DritareTV?s...
Për më shume lajme dhe informacione kliko KËTU:
https://www.dritare.net
Like faqen Dritare.net në Facebook:
/ portali.dritare
Follow Dritare TV në Instagram:
/ dritare_tv
Follow Rudina Xhunga në instagram:
/ rudinaxhunga
Follow Rudina Xhunga në Twitter:
/ rudinaxhunga
DritareTv, është një web televizion, i dritare.net.
Ne jo vetëm informojmë, por dhe mirëinformojme.
Nëse kërkon një dritare, ja ku është DritareTv.
Информация по комментариям в разработке