Скачать или смотреть Bedü'l-Emâlî Akîdesi | Temhîd (1.Ders): Müellif Ali b. Osman Siracuddin el-Ûşî’nin Hayatı

Fergana vadisinde bugün Kırgızistan toprakları içinde bulunan Oş (Ûş) şehrinde doğdu. Kendisine atıfta bulunduğu birçok yerden sadece birinde lakabını Sirâceddin yerine Rükneddin olarak kaydeden Kâtib Çelebi künyesini Ebû Muhammed , Serkîs ise Ebü’l-Hasan olarak yazar. Kaynaklarda hayatına dair yeterli bilgi yoktur. Ûşî’nin yaşadığı dönemde bölge Selçuklular, Karahanlılar ve Karahıtaylar arasındaki siyasî mücadelelere sahne oldu. Eserleri günümüze ulaşan ilk Hanefî tabakat müelliflerinden Kureşî ve İbn Kutluboğa, Ûşî’nin sadece kısa isim zincirini kaydedip kelâmla ilgili kasidesini anmakla yetinir. Onun “Şehîdî” nisbesini zikreden Zehebî, Nâsırüddin Muhammed b. Yûsuf es-Semerkandî’den ders aldığını ve Kadı Ebû Nasr Ahmed b. Muhammed ez-Zâhidî el-Buhârî’ye icâzet verdiğini belirtir. Ûşî Niṣâbü’l-aḫbâr adlı eserinin mukaddimesinde, kaynak olarak kullandığı eserlerin müelliflerine varan rivayet zincirlerini kaydederken ilk halkada hocalarını da andığı için kimlerden ders aldığı, dolayısıyla hangi ilim merkezlerine gittiği hususunda bilgi edinilebilmektedir. Buna göre Buhara ve Semerkant yanında bölgedeki birçok şehri dolaşan Ûşî, Zehebî’nin de belirttiği hocası Nâsırüddin es-Semerkandî’den başka muhtemelen dedesi olan Ebû Abdullah Nasîrüddin Muhammed b. Süleyman el-Ûşî, Ebü’l-Mehâsin Zahîrüddin Hasan b. Ali el-Mergīnânî, Abdullah b. Ebü’l-Muzaffer en-Nesefî, Ebü’l-Kāsım Mahmûd b. Ali b. Nasr en-Nesefî, Alâeddin el-Üsmendî, Ebü’l-Kāsım Ali b. Hüseyin el-Bistâmî, Ebü’l-Usr el-Pezdevî’nin oğlu İmâdüddin Hasan b. Ali el-Pezdevî ve Seyfeddin Muhammed b. Muhammed el-Bâharzî’den faydalandı. Bunlardan Nasîrüddin el-Ûşî ile Zahîrüddin el-Mergīnânî’nin el-Hidâye müellifi Burhâneddin el-Mergīnânî’ye de hocalık yapmaları Ûşî’nin el-Hidâye müellifiyle ders arkadaşı olabileceğini düşündürmektedir. Zehebî, Ûşî’nin talebeleri arasında Ebû Nasr Ahmed b. Muhammed el-Buhârî el-Attâbî’nin adını kaydeder.
el-Emâlî’yi şerheden Şerefeddin en-Neccârî’nin Ûşî’nin isim zincirinde “kadı” unvanına yer vermesinden onun kadılık yaptığı, kaynaklarda kendisine atfedilen şeyh, imam, allâme, muhakkik gibi sıfatlardan döneminde tanınmış bir âlim olduğu anlaşılmaktadır. Fıkıh ve hadise dair eserler vermekle birlikte daha çok kelâmla ilgili kasidesiyle şöhret bulmuş, bu alandaki literatürde iz bırakmıştır. Ûşî’nin şiirle uğraştığı da belirtilmektedir, ancak bu alanda günümüze ulaşan bir eserine rastlanmamıştır. Fakat el-Emâlî’si şiirdeki ustalığını göstermektedir.