Скачать или смотреть Gadyasangraha (English) - ०१ सत्त्वशीलः - भागः २ (lesson)

#gadya #sanskritprose #vetal #sanskritstory

गद्यसङ्ग्रहः - A collection of prose literature, prescribed for Chittoor Samartha level 4.

Sattvashila, a story found in Vetala pancha vimsati compiled by Sri S N Shastri and Prof H V Kocher.

पाठः ०१ - सत्त्वशीलः (भागः २) (सत्त्वशीलचण्डसिंहवर्णना)

(Explanation in Tamil by Smt Visalakshi Sankaran)

१. सत्त्वशीलः (वेतालपञ्चविंशतेः)
रचयितारः — श्री सुरेन्द्रनाथशास्त्री, विद्वान् आचार्यः श्री हरिवंशश्च

५. एवम् उक्तः स परिसरवर्तिनम् उत्तुङ्गतरुवरम् आरुह्य नातिदूरे प्रवहन्तीम् उदधिप्रियाम् अवालोकयत् । अथावरुह्य ततो नरपतिं तत्र नीत्वा तद्वाहं विपर्याणीकृत्य कृतविवर्तनं च तं दत्ताम्बुशष्पकवलं विगतश्रमं व्यधात् । कृताह्निकाय च राज्ञे वसनप्रान्तात् उन्मुच्य हृद्यानि आमलकानि प्रक्षाल्यार्पयत् । कुत एतानीति जिज्ञासुं जगतीपतिं जानुस्थितः सामलकाञ्जलिः स व्यजिज्ञपत् — “एतद्वृत्तिः अहम् अतिवाहितवत्सरदशकः मुनिव्रतं चरामि आराधयन् देवम्” इति । राजा तं प्रशस्य कार्पटिकहस्तादामलकद्वयं तदनुबन्धविशेषेण अगृह्णात् । भुक्त्वा, जलं निपीय, क्षणं विश्रम्य, तेन सज्जीकृतं वाहञ्चारुह्य, जग्धामलकसम्पीतजलेन तेन अनुयातः, अलमभ्यर्थितेन अपि हयस्य पश्चाद्भागम् अनारूढेन तेनैव दर्शितमार्गः, पथि मिलितात्मसैनिकः स्वपुरीं प्राप्तवान् । तत्र च तद्भक्तिं प्रख्याप्य तं वसुभिः आपूर्यापि आत्मानं न अनृणम् अमन्यत । सोपि सत्त्वशीलः त्यक्तकार्पटिकाचारः कृतार्थः चण्डसिंहस्य भूपतेः पार्श्वे अतिष्ठत् ।

६. अथैकदा, स सिंहलपतेः सुताम् आत्मार्थं याचितुं, राज्ञा सिंहलद्वीपं प्रेषितः अभवत् । तत्राब्धिवर्त्मना गमिष्यन् अर्चिताभीष्टदैवतः, राजादिष्टैः द्विजवरैः साकं प्रवहणम् आरुरोह । मध्यभागावधि तस्मिन् प्रवहणे अशङ्कितं प्राप्ते, सुवर्णनिर्मितः चलद्विचित्रवैजयन्तीविराजितः अभ्रंलिहाग्रो महाध्वजो जनितविस्मयः पारावारात् समुदभूत् । तत्कालमेव अकालजलदावली च वर्षितुम् आरेभे । तैः अतिवर्षैः आधोरणैरिव बलात् आकृष्यमाणः स प्रवहणद्विपः समासक्तो ध्वजस्तम्भे । सोऽपि ध्वजस्तम्भः सार्धं प्रवहणेन, वीचिविप्लुते वार्निधौ निमज्जितुं प्रावर्तत । तद्गतास्ते द्विजाः भयाकुलाः प्राणपरीप्सवः चण्डसिंहं स्वभूपतिमुद्दिश्य अब्रह्मण्यम् उदघोषन् ।

७. तदाकर्ण्यासहिष्णुः सत्त्वशीलः कृपाणपाणिः बद्धपरिकरः अनुध्वजमात्मानम् अक्षिपत् निरपेक्षमेव महोदधौ । मग्ने च तास्मिंस्तद्वहनं वातोर्मिचपेटिकाभिः अभज्यत। तत्स्थाश्च यादोमुखेषु प्रापतन् ।

८. स हि सत्त्वशीलो ध्वजमनुसरन्निदानीं दिव्यं पुरमपश्यन्न तु वारिधिम् । तत्र च रम्यरत्नरचितसोपानवापिकोद्यानशोभिनि मणिस्तम्भभास्वरे हेममन्दिरे मेरुप्रोन्नतम् उच्छ्रितचित्रध्वजं कात्यायनीगृहं नयनविषयम् अकरोत् । तां भगवतीं प्रणम्य, स्तोत्रैः संस्तुत्य, गन्धपुष्पैरभ्यर्च्य, किमेतदिन्द्रजालमित्याश्चर्यात्तदग्रतः समुपाविशत् ।