Скачать или смотреть The Polska #24 - Zamek w Ciechanowie

#Zamki #Polska #Zwiedzanie

Całość materiału znajdziecie na blogu: https://40latidopiachu.pl/2022/03/28/...

Sprawowanie rządów w Księstwie Mazowieckim nigdy nie było proste. Powstałe w XII wieku (na skutek rozbicia dzielnicowego Polski) władztwo od samego początku miało – jakbyśmy to dziś powiedzieli – trudnych sąsiadów. Byli to dzicy Prusowie, podstępni Krzyżacy oraz pogańscy Litwini. Zwłaszcza Ci ostatni z wielką lubością i konsekwencją najeżdżali uporczywie tereny mazowieckiej dzielnicy. Zapalna sytuacja regionu wymagała podjęcia strategicznych inwestycji – stworzenia linii zamków zabezpieczających północne granice księstwa. Jeden z takich zamków wybudowano w Ciechanowie.

Pierwsze drewniane grodzisko powstało w Ciechanowie w zakolu przepływającej przez miasto rzeki Łydyni prawdopodobnie już w X-XI wieku, w okresie kształtowania się Polski Piastów. Miejsce wybrano nieprzypadkowo – obronną budowlę umieszczono na niewielkiej wyspie pośrodku bagien zasilanych wodą z często wylewającej rzeki. Ostatecznie jednak drewniany zamek okazał się niewystarczający – nie gwarantował skutecznej obrony przed coraz bardziej zapalczywymi wrogami.

W związku z tym za czasów Kazimierza Wielkiego – który „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną” – rozpoczęto w mieście budowę zamku murowanego. Ponownie wykorzystano dogodną lokalizację i postanowiono wznieść twierdzę pośrodku bagien. Jak jednak wybudować wielki, ciężki, murowany zamek na podmokłym gruncie? Wysepka, na której wcześniej wznosił się drewniany gród, nie była w stanie udźwignąć takiego ciężaru; potrzebny był solidny fundament. Zwrócono się więc ku rzadko stosowanemu w tamtych czasach rozwiązaniu: w dno bagna wbito setki potężnych, dębowych pni, a przestrzeń pomiędzy nimi wypełniono gruzem i kamieniami.

Na tak powstałej pośrodku bagna platformie można było już bezpiecznie rozpocząć budowę zamku. Samą zaś skomplikowaną konstrukcję dębowych fundamentów – istny cud ówczesnej inżynierii – możecie zobaczyć na własne oczy zwiedzając dziedziniec zamku: w tutejszym muzeum znajduje się głęboki wykop, w którym odsłonięto fragmenty oryginalnej konstrukcji. Skomplikowana konstrukcja okazała się sukcesem; zamek nigdy nie został zdobyty.

Przy okazji budowy zamku ponownie wyznaczono także lokację Ciechanowa – rozsiane licznie po okolicy wsie otrzymały teraz centralne targowisko oraz rynek. Wszystko to umiejscowiono naprzeciw zamku, po drugiej stronie rzeki. Z zamkowego dziedzińca na nowy rynek miasta prowadził długi, 300-metrowy most biegnący prosto przez Łydynię. Także on został zaprojektowany w sposób ułatwiający obronę: w sytuacji zagrożenia można go było szybko zdemontować. Wtedy jedyną drogą na zamek stawało się otaczające go ze wszystkich stron bagno: atakujący musieli przedzierać się przez nie, brnąc po pierś w wodzie, pod gradem strzał i kamieni spadających na nich z wysokich murów.

Jak już wspomniałem, murowany zamek nigdy nie został zdobyty szturmem, a wydobyte z bagien podczas prac archeologicznych przedmioty wskazują, że takie próby miały miejsce. Odnaleziono między innymi topór, głownię maczugi oraz zatopione krzyżackie miecze.

Zamek był wielokrotnie przybudowywany – najintensywniej w pierwszym okresie swojego istnienia. Dodano i umocniono fosę, podwyższono mury oraz trzy potężne wieże. Ostatecznie jedną z nich rozebrano (tzw. bastion ostatecznej obrony), a mury z pierwotnych 5 metrów wysokości podwyższono do 14 metrów (pozostałe dwie wieże nadbudowano aż do 22 metrów).

Zamek do dziś zachował swoje pokaźne rozmiary: wewnętrzny dziedziniec ma wymiar 48 x 57 metrów. Pierwotnie znajdowały się w nim także zabudowania rezydencjalne książąt mazowieckich, które jednak za sprawą Szwedów nie dotrwały do naszych czasów. Na przełomie lat 70 i 80-tych minionego wieku przeprowadzono za to kompleksowe prace konserwacyjne i przywrócono zamkowi dawną świetność. W jego wnętrzu znajduje się obecnie Muzeum Szlachty Mazowieckiego wraz z siedzibą grupy rekonstrukcyjnej – Chorągwi Rycerstwa Ziemi Ciechanowskiej.

17 grudnia 1942 roku na Zamku w Ciechanowie doszło do publicznej egzekucji; powieszono czterech żołnierzy Armii Krajowej. Wydarzenie to upamiętnia głaz stojący na dziedzińcu. Wyryte są na nim imiona i nazwiska powieszonych przez Niemców żołnierzy: Kazimiery Grzelak, Zenobii Jelińskiej, Tadeusza Jureckiego oraz Bolesława Nodzykowskiego. Nazwisk na głazie jest jednak pięć… Jako piąty został zabity wylosowany wśród zatrzymanych podczas łapanki mieszkaniec Ciechanowa, 33-letni Roman Konwerski. Niemcy kazali mu dokonać egzekucji na Polskich żołnierzach poprzez odtrącenie stołków pod szubienicą, na których stali skazańcy. Odmówił on słowami „Braci swych wieszać nie będę”. Za te słowa został przez hitlerowskich oprawców zamordowany w obozie koncentracyjnym w Mauthausen.

O legendach związanych z zamkiem przeczytacie na moim blogu: https://40latidopiachu.pl/2022/03/28/...