682) De kerkklokken van de Sint Jan Baptistkerk te Wortel!
Zaterdag 22 november 2025, 14:00 uur
0:00 Intro met dronebeelden, kwartierslagen, uurslag en rouwkleppen
0:30 Foto's kerkklok 4
1:01 Foto's kerkklok 3
1:43 Foto's kerkklok 2
2:22 Foto's kerkklok 1
3:14 Luiden kerkklok 4
4:44 Luiden kerkklok 3
6:26 Luiden kerkklok 2
8:20 Luiden kerkklok 1
11:11 Volgelui, luiden alle kerkklokken
De gotische Sint Jan Baptistkerk van Wortel, gebouwd vanaf ca. 1425 en voltooid in de vijftiende en vroege zestiende eeuw, is een bakstenen pseudobasilicale kruiskerk met een vroeggotische westtoren. Die toren had niet alleen een religieuze, maar ook een militaire functie. Een tastbare herinnering daaraan is de ingemetselde kanonskogel van de Slag bij Hoogstraten.
Binnen treffen we een rijk barok interieur met classicistisch stucwerk uit de achttiende eeuw, een zeventiende-eeuws koorgestoelte, arduinen doopvont en historische grafzerken. De kerk is in 2019 verbouwd voor de Roemeens-orthodoxe parochie Heilige Joachim en Anna in Wortel, waardoor delen van dit interieur aan het oog zijn onttrokken of naar elders verplaatst.
Wat deze kerk écht uitzonderlijk maakt, is haar oriëntatie. Het schip is niet zuiver oostgericht, maar noordoostelijk (ca. 55°). Daarmee is de as uitgelijnd op de zonsopkomst rond de zomerzonnewende (21 juni). Bij het eerste licht verschijnt de zon links van de kerk, wanneer zij hoger klimt, valt haar richting samen met de noklijn.
In combinatie met de nabijgelegen helling naar de rivier de Mark ontstaat een intrigerend landschappelijk ensemble dat aanwijzingen geeft voor het praktiseren van oudere, prechristelijke midzomertradities (Litha), waarin vuur, water en zon samenkwamen. Dat de kerk gewijd is aan Johannes de Doper, wiens feestdag op 24 juni (precies een halfjaar voor de komst van Christus) valt, versterkt deze symbolische verbinding tussen de christelijke liturgie en de kosmische cyclus.
In de toren bevindt zich een curieus, doch historisch zeer relevant viergelui. Duidelijk is dat klok 3 heeft geleden door brand, wat mogelijk verband houdt met de verwoesting in de Tweede Wereldoorlog. In het jaar 1918 worden drie klokken vermeld. Er bevinden zich in de toren sporen van handluiden, twee oude luidassen en luidwielen zijn nog aanwezig. De klokken hangen aan rechte luidassen en zijn vermoedelijk na 2019 voorzien van nieuwe klepels.
🔔 Kerkklok 1: Tiendenklok, Alexius Jullien (Lier), 1724, 1185 mm, 1060 kg, e1+36 cents
In de letterrand (bl=zevenbladige bloem): (bl) A FVLGVRE ET TEMPESTATE LIBERA NOS DOMINE (bl) (bl) CAMPANA DECIMALIS DONO CAPLI ANTVERP (bl)
Op de flank (avers): grote voorstelling van Madonna met kind op sokkel, omlijst door cherubijnen en voluten
Op de flank (revers): grote voorstelling van crucifix op sokkel, omlijst door cherubijnen en voluten
Boven de faussure (avers): (diagonaal salieblad) ALEXIVS IVLLIEN [Mariavoorstelling op flank] ME FECIT 1726 (diagonaal salieblad)
🔔 Kerkklok 2: Maria-klok, Jacques Sergeys (Leuven), 1973, 714 mm, ca. 180 kg, d2+36 cents
In de letterrand (avers): MARIA-KLOK 1972
In de letterrand (revers): GIETER J SERGEYS TE LEUVEN 1973
Op de faussure (avers): PETER BURG[emeester] A PEMEN – V V OPSTAL – J SWANNET – A MERTENS – J QUIRIJNEN – R BOOGAERTS – PASTOOR H LUYTS
Op de faussure (revers): METER ALLE PAROCHIANEN VAN WORTEL
🔔 Kerkklok 3: Hertogenklok, toegeschreven aan Petrus of Medardus Waghevens (Mechelen), 1525, 609 mm, 134 kg, es2+45 cents
In de letterrand (L=lelie): (diagonaal leliekruis) ANTONIVS DE LALAING (L) ET YSABELLA DE CVLEMBORCH (L) CŌIVGES (L) PRIMI COMITES / DE HOIGHSTRATEN (L) ME FIERI IVSSERVT ANNO 15Z5 (L)
Op de flank (avers): wapen van Antoon I van Lalaing in rechthoekig cartouche, gekroond
Op de flank (revers): wapen van Elisabeth van Culemborg en rechthoekig cartouche, gekroond
Op de flank (links): heilige Antonius Abbas
Op de flank (rechts): heilige Elisabeth
🔔 Kerkklok 4: Pieter, toegeschreven aan Joris van Harelbeke, 1421, 524 mm, 95 kg, g2-6 cents
In de letterrand (S=steeltje met drie bloemen): + est (S) nomen (S) meum (S) pieter (S) anno (S) domini (S) mo (S) cccco (S) xx (S) i
Met dank aan:
Pater Kenny Brack voor de uitnodiging en pater Gheorghe Macovei voor het faciliteren van de documentatie;
Leander Schoormans @LeanderSchoormans voor de organisatie en Jesse Oostermann @jessomann9852 voor de assistentie.
De documentatie van luid- en beiaardklokken, zoals in deze video, vindt geheel op eigen initiatief plaats. Omdat hier kosten aan verbonden zijn, is financiële steun van harte welkom. Je kunt eenmalig bijdragen via de Bedankt-knop. Het is ook mogelijk lid te worden van dit kanaal. Met jouw steun kan dit erfgoed blijvend worden vastgelegd!
Информация по комментариям в разработке