Скачать или смотреть Zin in gemeenschap? Samenwonen in Amsterdam: "Elke woongroep kiest zijn eigen dna en identiteit"

Een koopwoning is voor starters vrijwel onbereikbaar en er zijn te weinig betaalbare huurwoningen. En wie eenmaal een huis heeft, leeft vaak langs elkaar heen. Buren kennen elkaars naam niet meer. De voordeur gaat open en weer dicht en we gaan door met ons eigen leven. Maar wat als het ook anders kan? Steeds meer Amsterdammers bouwen samen aan woongemeenschappen. In bestaande flats, maar ook op zelfbouwkavels die beschikbaar worden gesteld door de gemeente. Bewoners delen niet alleen een gebouw, maar ook verantwoordelijkheid om voor elkaar te zorgen en gemeenschappelijke ruimtes te delen. Maar hoe doe je dit en werkt het in de praktijk wel?  

Leo en zijn vrouw Ans wonen in Osdorp. Zij zijn momenteel zelf bezig met het opzetten van een woongemeenschap. Na een televisiereportage over een seniorenflat in Rotterdam, waar bewoners zelf het heft in handen namen om zorg en welzijn beter te organiseren, viel het kwartje bij Ans en Leo. Dit wilden zij ook, maar dan in Amsterdam.  Ans en Leo zetten hun tanden erin en lieten niet meer los tot het geregeld was: één zorgaanbieder in het gebouw zelf en veel meer gezamenlijke activiteiten. Dat vereist wel wat van een ouderenflat. Er moet een goede balans zijn tussen zorgdragers en zorgvragers.

Studenten helpen senioren ’s nachts

Hier wonen nu ongeveer 85 senioren. Er is een eigen zorgteam dat 24/7 beschikbaar is, inclusief een langeleventhuiscoach. Ook er worden er gezamenlijke activiteiten georganiseerd zoals een festival in de zomer. Binnenkort komen er op de derde verdieping zelfs 21 studenten wonen. Tegen vergoeding organiseren zij activiteiten en nemen om de paar weken  ’s nachts een deel van de zorg op zich: ze zijn oproepbaar als iemand bijvoorbeeld uit bed is gevallen en helpen indien nodig, of schakelen professionele zorg in.

Het idee is eenvoudig: meer zorg binnen het complex organiseren, zodat bewoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen. 

Jonge gezinnen die in Amsterdam willen blijven wonen, vormen ook steeds vaker gemeenschappen om samen te bouwen voor de betaalbaarheid en de gezelligheid. Een mooi voorbeeld is CPO-project Bakstayn op IJburg.  Bewoners ontwikkelden het gebouw helemaal zelf. Iedereen heeft een eigen appartement, maar er is veel gedeeld: een gemeenschappelijke ruimte voor de kinderen en een tuin met sauna. Wie bezoek van ver krijgt, kan zelfs de logeerruimte boeken.  "Het is betaalbaar omdat je het zelf ontwikkelt", aldus Lucia Souna, initiatiefnemer CPO Bakstayn. Er zit geen winstmarge op. Toch kost het traject veel tijd naast een fulltime baan. “Onderschat dat niet”, zegt Lucia. “Maar het is echt de moeite waard.”

De gemeente stelt niet alleen grond ter beschikking voor groepen kopers die zelf willen bouwen, maar ook aan groepen huurders in de sociale sector. De Nieuwe Meent in Amsterdam Oost is de eerste wooncooperatie die helemaal uit sociale huur woningen bestaat. In de statuten van de Nieuwe Meent staat dat 80% van de mensen uit zwarte gemeenschappen moet komen of uit gemeenschappen waarbij sprake is van een mobiliteitsuitdaging. Ondanks druk op de woningmarkt en de tijd die het bewoners kost goede mede bewoners te vinden, waken ze er actief voor dat het geen wit bolwerk wordt.  "We leven met een geschiedenis, we leven in een wereld die nu heel onderdrukkend is voor anderen, we zijn ons daarvan bewust en daar proberen we echt verandering in te brengen". 

Woonoplossing voor de toekomst

Woongemeenschappen zijn geen experiment. Het is een grote zoektocht naar een ander woonmodel in een oververhitte stad zoals Amsterdam. Dit kan een woonoplossing zijn die we wellicht in de nabije toekomst vaker zullen zien. Om dit te laten slagen vraagt het om organisatieskills, doorzettingsvermogen, financiële durf en bovenal betrokkenheid van de bewoners. Alleen dan is de kans op een geslaagde woongemeenschap groot.