Скачать или смотреть Het maken van de porteklee - Museumsmederij De Hoefhamer te Elburg

Een filmpje van hoe we een proteklee maken.

Volg ons ook via facebook: https://www.facebook.com/pages/Museum...


De porteklee van Johan Godfried Busweiler
De 'stat van der Elborch' is eind 14e eeuw 'gevest' oftewel volledig ommuurd. In de verdedigings-muren zaten een twintigtal (!) torens en twee poorten, de Goor- en Mheenpoort. In 1592 verbouwden de Elburgers de Visscherstoren tot Vischpoort en omstreeks 1630 maakten ze aan de landzijde nog een opening, het Cleine of Susteren Poortje. Bij stadspoorten hoorden natuurlijk poortwachters of poortiers. Deze functionarissen inden o.a. poortgelden van marktkooplui en zorgden ervoor dat allerlei ongewenste vreemdelingen werden buitengesloten.
Halverwege de 19e eeuw zijn deze middeleeuwse verdedigingswerken overigens 'geslecht'.

Johan Godfried Busweiler
Anno domini 1796 werd ene Johan Godfried Busweiler poortier van de Goorpoort. Hij woonde sinds 1773 in de stad en was een paar jaar later met een Burger Wed. getrouwd waarbij vijf kinderen verwekt. Busweiler deed zijn werk met eerzucht en Genoegen16 jaren onafgebroken, volgens Eed en vermeende Pligt, ten genoegen van Regeering en Burgerij. En toen, in 1812, ging het bijna mis. De brave poortier had namelijk de kwalijke gewoonte om tijdens werktijd te gaan vissen in de buitengracht voor de poort. Hij was gek op gebakken en gerookte anquilla (paling) en probeerde, verscholen in de rietkraag, bij tijd ende wijle een zootje paling te verschalken. Het gebeurde in de voormiddag van den zesde Julij toen Johan Godfried weer op zijn vertrouwde stekje zat -- met goed zicht op de poort natuurlijk -- dat hij de sleutel van de Goorpoort in het water liet vallen. Hij had deze keer namelijk een palingfuik gezet en boog teveel voorover om deze op de wal te trekken. Plons... weg sleutel, deze was uit de borstzak van zijn uniformjas gegleden. Natuurlijk probeerde hij de grote, zware sleutel terug te vinden maar tevergeefs...helaas.

Geschorst
Schoorvoetend sukkelde Busweiler aan het eind van de middag via de Beekstraat en Van Kinsbergenstraat naar het stadhuis alwaar hij audiëntie vroeg en kreeg bij Heer Maire W.L. de Chalmot. Met het schaamrood op de kaken deed hij z'n verhaal ten overstaan van de burgemeester en deze nam de zaak hoog op. Hij schorste de poortier en gelaste hem zijn uniformjas uit te doen. De 'kwestie Busweiler' kwam op de agenda van de Raad van de stad te staan en de afgezette portier moest via een request opnieuw solliciteren naar de functie als poortier van de Goorpoort. Hij schreef dat hij door de Heer Maire was geschorst en van mijne bedieninge ontroofd. Vertrouwende op herziening heb ik mij per request tot uw Achtb. vervoegd met sollicitatie dat ik in mijne functie en Eer mogt worden hersteld en vinde mij in klimmende Jaaren met ziekelijke Tweede vrouw en een kind bezwaard'.

Porteklee
De Raad besloot uiteindelijk dat requestrant genoegsaame bekwaamheid bezit om de functie als poortier weer te kunnen bekleden. Echter, aan de nieuwe sleutel van de Goorpoort moest een porteklee komen in de vorm van een paling zodat Busweiler dagelijks aan sijne onregtmatige handelen zou worden herinnerd. En zo gebeurde. Zo'n tien jaar heeft Busweiler nog met de door smid Yseband Jansz. Hoefhamer gesmede vermaledijde paling rondgelopen. Hij overleed in 1822 als gevolg van het klimmen der jaren.
Er werd geen nieuwe poortier meer aangesteld, het beroep was intussen wat achterhaald. De Raad besloot van de porteklee een (poort)deurklopper te laten maken en deze heeft nog zo'n dertig jaar de deur van de Goorpoort verfraaid. Op 12 september 1853 besloot de Raad dat tot den aanleg der zeehaven veel puin benodigd is en dat de Goorpoort en de Stadsmuur veel onderhoud vorderen, terwijl dezelve geen nut aanbrengen, de Goorpoort te doen afbreken en zoo veel van de Stadsmuren als tot den aanleg der haven zal benodigd zijn'.
Deurklopper van Busweiler
Op 27 juni 1992 krijgt de Vischpoort op initiatief van de oudheidkundige vereniging Arent thoe Boecop zijn zware, eiken deuren terug. Op die deuren prijkt nu weer ruim twintig jaar de deurklopper van Busweiler! Al die jaren had de klopper geduldig liggen wachten op de stoffige zolder van het voormalige stadhuis in de Van Kinsbergenstraat.