Скачать или смотреть भावांनी मिळून बनवले घरासमोरील अंगण l दिवाळीची सुट्टी l kokan vlog

कोकणातील घरासमोरील मातीचे अंगण (ज्याला 'खळं' असेही म्हणतात) हे तेथील पारंपरिक घरांच्या वास्तुकलेचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. हे अंगण तयार करण्याची पद्धत पूर्णपणे नैसर्गिक आणि स्थानिक पातळीवर उपलब्ध साहित्यावर अवलंबून असते.

साहित्य (Materials)

माती: स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेली चिकणमाती किंवा लाल माती.

शेण: अंगणाला सारवण्यासाठी मुख्य घटक म्हणून गुरांचे ताजे शेण वापरले जाते.

पाणी: माती कालवण्यासाठी आणि सारवण्यासाठी.

काडीकचरा/भुसा (पर्यायी): काही ठिकाणी मातीला अधिक घट्टपणा आणि तडे जाण्यापासून वाचवण्यासाठी भाताचा भुसा किंवा बारीक काडीकचरा मिसळला जातो.

अंगण बनवण्याची पारंपरिक पद्धत (Traditional Method)
अंगण बनवण्याच्या प्रक्रियेमध्ये मुख्यत्वे जमिनीची तयारी आणि त्यानंतर 'सारवणे' (लेप लावणे) या दोन टप्प्यांचा समावेश असतो.

१. जमिनीची तयारी:
सर्वप्रथम, घरासमोरील जागा स्वच्छ करून ती समतल (लेव्हल) केली जाते.
जमिनीतील दगड, गोटे, किंवा अनावश्यक वनस्पती काढून टाकल्या जातात.
आवश्यक असल्यास, जमिनीवर मातीचा एक थर देऊन तो चांगला दाबून (compact करून) घेतला जातो.
२. माती कालवणे:
निवडलेल्या मातीमध्ये योग्य प्रमाणात पाणी मिसळून चिखल तयार केला जातो.
हा चिखल एकजीव करून मऊ केला जातो.
३. सारवण्याची प्रक्रिया (Applying the Plaster):
तयार केलेल्या चिखलात ताजे शेण योग्य प्रमाणात मिसळून मिश्रण तयार केले जाते.
हे मिश्रण हाताने किंवा विशिष्ट लाकडी साधनाने जमिनीवर एकसमान थरात पसरवले जाते.
सारवताना ते नक्षीदार किंवा गुळगुळीत केले जाते.

४. वाळवणे:
अंगण सारवून झाल्यावर ते पूर्णपणे सुकण्यासाठी उन्हात ठेवले जाते.
सुकल्यानंतर अंगण घट्ट आणि टिकाऊ बनते.

देखभाल (Maintenance)
कोकणातील मातीच्या अंगणांची नियमित देखभाल करावी लागते.
ते स्वच्छ आणि सुस्थितीत ठेवण्यासाठी ठराविक अंतराने (विशेषतः सणासुदीच्या काळात जसे की दिवाळीच्या वेळी) पुन्हा शेणाने सारवले जाते. यामुळे अंगण स्वच्छ दिसते आणि जमीन किड्यांपासून सुरक्षित राहण्यासही मदत होते.
सिमेंट आणि फरशीच्या वापरामुळे आता ही पारंपरिक पद्धत हळूहळू कमी होत चालली आहे, परंतु तरीही अनेक गावांमध्ये जुन्या घरांसमोर मातीचे अंगण पाहायला मिळते.