Скачать или смотреть Q&A EP.4 สุจิตต์ วงษ์เทศ ประวัติศาสตร์ความเลือนรางของอีสาน

ราว 2,500 ปีก่อน ชุมชนอีสานยังมีบทบาทสำคัญในเครือข่ายการค้าข้ามภูมิภาค ทั้งการแลกเปลี่ยนทองแดงกับชมพูทวีป การถลุงเหล็ก และการผลิตเกลือสินเธาว์ ซึ่งกระจายตัวอยู่ทั่วพื้นที่ โดยเฉพาะ “ทุ่งกุลาร้องไห้” ที่เคยเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจโบราณก่อนจะกลายเป็นดินแดนแห้งแล้งในจินตนาการยุคหลัง

แต่เมื่อถึง พ.ศ. 2482 ยุคที่รัฐไทยกำลังก่อรูปอุดมการณ์ชาติสมัยใหม่ ประวัติศาสตร์ “แบบทางการ” กลับเขียนภาพใหม่ว่า สุโขทัยคือราชธานีแรกของไทย และคนไทยดั้งเดิมมาจากอัลไต เรื่องเล่าใหม่ของรัฐทำให้อีสานถูกผลักออกจากความเป็นศูนย์กลางทางประวัติศาสตร์ ราวกับว่าผืนแผ่นดินแห่งนี้ไม่เคยมีอารยธรรมใดมาก่อน

สุจิตต์ วงษ์เทศ นักประวัติศาสตร์ร่วมสมัยเป็นคนฉายภาพให้เราเห็นถึงความเลือนรางหรือแทบไม่มีอยู่ของอีสาน ทั้งๆ ที่ประวัติศาสตร์พื้นที่นี้ตั้งอยู่บนหลักฐานทางโบราณคดี ความทรงจำท้องถิ่น และเสียงของผู้คน แต่ทั้งหมดถูกทำให้ “ไม่มีตัวตน” ในเรื่องเล่าของรัฐชาติไทย

เรื่อง หทัยรัตน์ พหลทัพ และ เดวิด สเตร็คฟัสส์

0:00 เริ่มต้น
0:29 ย่านบางยี่ขัน วังเจ้าลาว
02:00 วัดคฤหบดี
03:59 นิราศวังบางยี่ขัน
09:07 คนอีสานมาจากไหน
12:36 ที่มาของชื่อดินแดนสุวรรณภูมิ
19:25 ที่มาของคำว่าขอม เจนละบก เจนละน้ำ
23:42 ที่มาของภาษาตระกูลไท และคนไท
31:51 ทำไมอีสานถึงถูกกดให้ต่ำต้อย
37:39 ประวัติศาสตร์การดูถูกลาว
42:40 ขบถผู้มีบุญอีสาน
58:03 อีสาน Pop culture