Скачать или смотреть 64- 2026 KPSS Tarih HIZLI KISA TEKRAR - Atatürk Dönemi - Türk Dış Politikası - I - | KPSS, AYT, TYT

KISA KISA TARİH: Atatürk Dönemi - Türk Dış Politikası I

Atatürk dönemi Türk dış politikası, 1923 ile 1938 yılları arasında tam bağımsızlık ve "Yurtta barış, dünyada barış" ilkesi ekseninde, gerçekçi ve akılcı bir çizgide yürütülmüştür. Bu süreç temelde iki ana evreye ayrılmaktadır. 1923-1930 arasındaki ilk dönemde temel strateji, Lozan Antlaşması’ndan kalan pürüzleri gidermek ve yeni devletin uluslararası sistemdeki yerini sağlamlaştırmak olmuştur. 1930’dan Atatürk’ün vefatına kadar süren ikinci dönemde ise dünya genelinde yükselen Alman ve İtalyan tehdidine karşı kolektif güvenlik paktlarına ve uluslararası iş birliklerine öncelik verilmiştir.
Birinci dönemin en kritik başlıklarından biri olan Musul sorunu, Haliç Konferansı ve Milletler Cemiyeti sürecinin ardından, iç politikadaki Şeyh Said isyanı gibi olumsuz gelişmelerin de etkisiyle 1926 Ankara Antlaşması ile çözülmüştür. Bu antlaşmayla Musul Irak’a bırakılmış, ancak Türkiye bölgedeki petrol gelirlerinden pay almıştır. Aynı dönemde Fransa ile yaşanan yabancı okullar meselesi, Türkiye tarafından bir iç sorun olarak kabul edilerek kararlılıkla çözüme kavuşturulmuş; okulların Türk denetimine girmesi sağlanmıştır. Yunanistan ile yaşanan nüfus mübadelesi (etapli) sorunu ise 1930’daki antlaşmayla aşılmış, bu yakınlaşma sonucunda Yunan lider Venizelos, Atatürk’ü Nobel Barış Ödülü’ne aday göstermiştir.
1930 sonrasında Türkiye, barışçı kimliğini tescillemek adına 1932’de Milletler Cemiyeti’ne davet üzerine katılmıştır. Batı sınırlarını korumak için Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya ile 1934’te Balkan Antantı’nı kuran Türkiye, doğu sınırlarını güvence altına almak amacıyla da 1937’de İran, Irak ve Afganistan ile Sadabat Paktı’nı imzalamıştır. Bu dönemdeki en büyük diplomatik zaferlerden biri olan 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Lozan’daki kısıtlamalar kaldırılarak Boğazlar üzerinde tam Türk egemenliği kurulmuştur.
Atatürk’ün "şahsi meselem" dediği Hatay konusu ise 1936’da Fransa’nın Suriye’den çekilme kararıyla hız kazanmıştır. Milletler Cemiyeti’nin Sandler Raporu ile haklılığı tescillenen Hatay, 1938’de bağımsız bir cumhuriyet olmuş ve Atatürk’ün vefatından kısa süre sonra anavatana katılmıştır. Tüm bu süreçlerde Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras, kritik paktların imzalanmasında başrolü oynamıştır. Türkiye bu dönem boyunca hayalci emellerden kaçınarak, askeri zaferlerini diplomatik başarılarla taçlandırmayı başarmıştır.

#kpsstarih #kpss #atatürk #ösym