Скачать или смотреть Okaleczone drzewo. Ocalała Anna Janowska-Ciońćka o historii rodzinnej

„Wojska rosyjskie pędziły za uciekającymi Niemcami. Akurat przez to nasze podwórko. I później nastała cisza. […] Pamiętam, że moja mama się rozpłakała. Ja, jak to głupie dziecko, dziwiłam się, że mama płacze. Ale teraz już wiem, dlaczego płakała. Z tego, z tej chwili, kiedy już stało się jasne, że koniec gehenny” – wspomina koniec wojny Ocalała Anna Janowska-Ciońćka.

Anna Janowska-Ciońćka urodziła się w 1936 roku w żydowskiej rodzinie pochodzącej z Krakowa. Przed wybuchem II wojny światowej mieszkała z rodzicami i starszą siostrą Ewą w Rabce. Jej ojciec, Roman Kleinberg, był stomatologiem. We wrześniu 1939 roku został wcielony do Wojska Polskiego. Aresztowany przez Sowietów, trafił do łagru i zmarł w 1942 roku w Uzbekistanie. Anna, jej siostra oraz matka Alicja Kleinberg z domu Paster pozostały w Rabce; dołączyli do nich także dziadkowie — rodzice Alicji. Anna wspomina niemieckie represje wobec ludności żydowskiej oraz śmierć członków rodziny w egzekucjach. Ona, siostra i matka ocalały dzięki pomocy Mariana Sikorskiego, członka Armii Krajowej i kierownika miejscowej szkoły, który latem 1942 roku wywiózł dziewczynki do wsi Swoszowa, do swojego domu. Wkrótce dołączyła do nich Alicja. Posługując się fałszywą kenkartą i dzięki z tzw. dobremu wyglądowi, matka Anny podszywała się pod żonę polskiego oficera. Wynajęła niewielką izbę we wsi Święcany, gdzie wraz z córkami ukrywały się do końca wojny, żyjąc w skrajnej biedzie i nieustannym strachu. „Zimą nie mogłyśmy wychodzić z domu, bo nie miałyśmy butów” — wspomina Anna. Dziewczynki pracowały, pasąc krowy. Po wojnie rodzina wróciła do Krakowa, gdzie przez pewien czas tułała się po domach znajomych. Anna poszła do szkoły, potem na studia inżynierskie budownictwa lądowego. Przez wiele lat rodzina ukrywała swoje żydowskie pochodzenie. Anna nie mówiła o nim nawet własnym dzieciom, aż do osiągnięcia przez nie pełnoletności. Od lat aktywnie uczestniczy w działalności Stowarzyszenia Dzieci Holokaustu oraz Jewish Community Center w Krakowie. Spotyka się z młodzieżą i współtworzy upamiętnienia, m.in. w Rabce, gdzie powstaje pomnik poświęcony rodzinom Pasterów i Kleinbergów. Doprowadziła także do uhonorowania Mariana Sikorskiego tytułem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Swoje świadectwo traktuje jako moralne zobowiązanie, kończąc je apelem przywołującym słowa Mariana Turskiego: „Nie bądźcie obojętni na żadną, nawet najmniejszą krzywdę. Nie bójmy się walczyć o dobro — Auschwitz nie wzięło się znikąd”.

NAZWISKO ROZMÓWCZYNI: Anna Janowska-Ciońćka
WYWIAD PRZEPROWADZIŁ: Józef Markiewicz
NAGRANIE: Józef Markiewicz
DATA NAGRANIA: 2025
PRAWA AUTORSKIE DO NAGRANIA: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

Poznaj kolekcję historii mówionej Muzeum POLIN: https://sztetl.org.pl/pl/historia-mow...

Subskrybuj nasz kanał:    / @historiamowionapolin  
Oglądaj kanały Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN:
POLIN (zapowiedzi i relacje z wydarzeń w Muzeum):    / mhzp2013  
Wirtualny Sztetl (historia i kultura polskich Żydów):    / wirtualnysztetl  
Polscy Sprawiedliwi (historie pomocy udzielanej Żydom podczas Zagłady):    / polscysprawiedliwi  

Kontakt w sprawie udostępnienia wywiadu: digital@polin.pl

#MuzeumPolin #HistoriaMówiona #Zagłada