Скачать или смотреть Kolonia robotnicza Rudahammer w Rudzie Śląskiej - Fotorelacja - Blog odkrywcy

Osiedle robotnicze Kuźnica Rudzka, niem. Rudahammer powstało w latach 1899 - 1910. Przeznaczono je dla pracowników kilku zakładów przemysłowych, których właścicielem był koncern rodziny Ballestrem. Zastosowano powtarzalne, typowe projekty, których użyto również przy ul. Trębackiej w Zabrzu i ul. Szczęść Boże w Rudzie Śląskiej. W 1910 większość zabudowy była już gotowa, a obejmowała obiekty zlokalizowane wzdłuż drogi prowadzącej do Biskupic, czyli obecna Jana III Sobieskiego. Na terenie kolonii powstały łącznie 152 mieszkania, oddane do użytku w dwóch etapach. Przed 1906 wzniesiono 26 czterorodzinnych budynków po północnej stronie drogi, a także obiekty usługowe jak pralnia, łaźnia, sklep, kasyno robotnicze, a obok niego rozległy park. Drugi etap obejmował budowę 12 domów po południowej stronie ulicy. Osiedle było nowoczesne i wzdłuż niego poprowadzono szeroką ulicę wyłożoną kamieniem. Od 1896 kursował tramwaj elektryczny z Bytomia do Zabrza. Drogę wytyczono w 1893 , a jej nawierzchnię wykonano z żużla wielkopiecowego z huty kompleksu Borsigwerk. Powstały też utwardzone chodniki i zieleń. W środkowej części osiedla po południowej stronie w latach 1908 - 1910 wybudowano szpital Spółki Brackiej dla robotników pobliskich zakładów. Po 1922 i podziale Śląska kolonia znalazła się po stronie polskiej, tuż przy granicy polsko - niemieckiej. Zaistniała sytuacja wymusiła zmiany układu komunikacyjnego. Strona niemiecka wybudowała obwodnicę od północnej strony, aby zapewnić sobie swobodny przejazd między Zabrzem, a Bytomiem. Nowa droga biegła równolegle do dotychczasowej omijając zabudowania Kuźnicy. Tamtędy poprowadzono linię tramwajową. W latach 30 torowisko w starym śladzie rozebrano, a w 1934 złożono wniosek o rozbiórkę szpitala z uwagi na szkody górnicze.
Murowane i częściowo podpiwniczone domy z cegły wybudowano na rzucie prostokąta oraz ustawiono kalenicowo do ulicy. Nakryto je dachami wielospadowymi krytych dachówką ceramiczną. Posiadają skromne detale architektoniczne jak ozdobne zwieńczenia szczytów dachów. Wygląd obiektów jest zróżnicowany i zależny od czasów powstania. W części obiektów na elewacjach zastosowano szkliwioną cegłę. Otwory okienne i drzwiowe zamknięto łukiem odcinkowym. Jednokondygnacyjne domy z użytkowym poddaszem mieszkalnym mieściły 4 lokale. Każda rodzina dysponowała dwoma poziomami mieszkalnymi, a do każdego mieszkania prowadziło osobne wejście. Pośrodku frontowych i tylnych symetrycznych elewacji zastosowano centralne ryzality. Elewacje frontowe i tylne były zaprojektowane jako symetryczne z ryzalitem pośrodku. Wejścia usytuowano w przybudówkach bocznych, po obu stronach. W obiektach po północnej stronie zastosowano nieco mniejsze przybudówki. Pierwotnie planowano by każde mieszkanie składało się z kuchni, pokoju i dodatkowej niewielkiej izby. W kuchni znajdowały się schody prowadzące na piętro, a w przybudówkach oprócz wejścia ulokowano toaletę i pomieszczenie gospodarcze. Domy po południowej stronie mają nieco zmieniony układ, gdyż schody umieszczono w większych przybudówkach. Zlokalizowano też w nich schody do piwnic. Dzięki temu znacząco zwiększono powierzchnię użytkową kuchni. Dla każdej rodziny wydzielono niewielki ogródek oraz chlewiki.
Przy nr. 58 zachował się budynek urzędu celnego. Dwupiętrowy z podpiwniczeniem i poddaszem mieszkalnym posiada 5 osiową tynkowaną elewację frontową ze zdobieniami nad dwoma wejściami drugiej i czwartej osi. Nad trzema środkowymi osiami zastosowano ryzalit z trójkątnym zwieńczeniem.
Przy nr. 47 wybudowano trzyczęściowy budynek kasyna robotniczego czyli Arbeiterkasino. Składa się z piętrowej bryły oraz dwóch parterowych skrzydeł dostawionych po zachodniej i wschodniej stronie. Do kasyna przylegał park z alejkami i stawem. Powstał budynek restauracji z salą taneczną i sklepem, wyburzony w 2007.
W 1910 oddano kompleks szpitalny składający się z gmachu głównego, wzniesionego na planie litery U, portierni, administracji, kuchni z pralnią oraz pawilonów do dezynfekcji, zakaźnego, kostnicy i oczyszczalni. Wzniesiono też obiekt mieszkalny dla pracowników szpitala. Kompleks wyposażono w 285 łóżek. Pod nr. 51 istnieje dawna portiernia.
Do czasów współczesnych w całości zachował się układ urbanistyczny i przetrwały wszystkie domy mieszkalne, które zachowały oryginalny wygląd.

#blogodkrywcy #rudaśląska #trip #history #zabytki #architecture #cegła #nationalgeographic #discovery #youtube #tajemniczyświatruin #musicfordestruction