İslam alimərinin əksəriyyətinin fikirlərinə görə Xızır əleyhissəlam böyük ehtimalla peyğəmbər olan, hikmət və elm sahibi olan mübarək bir şəxsdir. "Elm-i lədün" elminə sahibdir. "Elmi-i lədün" başqa sözlə "elm-i batin" Allah`ın seçdiyi şəxslərə verdiyi xüsusi bir elmdir. Bu elmə sahib olan insanlar da Allah`ın verdiyi ilham ilə qeybin məlumatlarını bilən əhəmiyyətli insanlardır. Rəbbimizin təqdir etdiyi qədər hadisələrin gedişatını, gələcəkdəki nəticələrini əvvəlcədən bilir və ona uyğun hərəkət edirlər.
Kəhf surəsinin 65-ci ayəsində “Öz tərəfimizdən mərhəmət bəxş etdiyimiz və elm öyrətdiyimiz (lədun elmi) qullarımızdan birinə...” şəklində bildirilən insanın hz. Xızır olması barədə bütün Əhl-i Sünnət alimləri həmfikirdirlər. Qurani-Kərimdə hz. Musanın hz. Xızır ilə görüşdüyü, onunla birlikdə səyahətə çıxdığı, Rəbbimizin hz. Xızıra vəhy etdiyi elmdən faydalanmaq istədiyi bildirilmişdir.
Hz. Xızırın hz. Musa ilə səyahətindən başqa, bir çox hədislərdə də hz. Xızır haqqında ötürülmüş səhih (doğru və etibarlı) məlumatlar mövcuddur. İslam tarixi boyunca hz. Xızır ilə əlaqəli ən çox müzakirə edilən mövzulardan biri hz. Xızırın həyatda olub olmamağıdır. Hədislərdəki məlumatlara və böyük İslam alimlərinin açıqlamalarına görə hz. Xızır həyatdadır.
Hz. Xızırın həyatda olduğunu ifadə edən böyük müctəhid və hədis alimləri arasında
• Məşhur hədis alimi, Şeyxülislam Takiyuddin Əbu Ömər İbn-üs Salah,
• Böyük hədis hafizi, İbn-i Həcər Əsgəlani,
• Böyük hədis alimi, Kamil Əl-Hafiz Əbu Cəfər Tahavi,
• Məşhur hədis, təfsir və fiqh alimi və hafizi, İmam Cəlallədin Suyuti,
• İmam Rəbbani,
• Böyük təfsir alimi, İbn-i Kəsir,
• Ruhul Bəyan Təfsiri yazıçısı, İsmayıl Haqqı Bursəvi,
• Məşhur İslam alimi, Bədiüzzaman Səid Nursi
kimi böyük şəxslər yer alır.
Nümunə olaraq, İbn-i Kəsir hz. Xızırın həyatda olduğunu belə ifadə edir:
Hz. Xızırın indi də həyatda olduğu barədə cumhur (alimlərin əksəriyyəti) həmfikirdirlər. Bu müzakirə ilə əlaqəli vaki olmuş (reallaşmış) bir çox xəbər və rəvayət, hədislər nəql edilərək şahid göstərilmişdir. (El-Bidaye Ve-n Nihaye, 1/328)
Quranda hz. Xızır bölməsi
Qurani-Kərimdə hz. Musa ilə hz. Xızırın səyahəti ətraflı şəkildə bildirilmişdir. Hz. Xızırın Allah`dan bir nemət olaraq sahib olduğu "Elmi-i lədün" və bu elmlə verdiyi hikmətli qərarlardan bəhs olunur. Mövzu ilə əlaqəli bir ayə belədir:
“Onlar orada Öz tərəfimizdən mərhəmət bəxş etdiyimiz və elm öyrətdiyimiz (lədun elmi) qullarımızdan birinə rast gəldilər.” (Kəhf surəsi, 65)
Kəhf surəsinin bundan əvvəlki ayələrində hz. Musanın bir köməkçisi ilə birlikdə etdiyi səyahətdən bəhs olunur. Bu ayədə hz. Musa və köməkçisinin hz. Xızır ilə qarşılaşdıqları bildirilir. Hz. Xızır Allah`ın rəhmət bəxş etdiyi qullarından biridir. Uca Allah`ın Rəhman və Rəhim adı hz. Xızır üzərində təzahür edir. Allah hz. Xızıra öz qatından üstün bir elm vermiş və onu üstün qul etmişdir.
Musa ona dedi: “Sənə öyrədilmiş doğru yolu göstərən elmdən mənə öyrətmək şərtilə sənin arxanca gələ bilərəmmi?” (Kəhf surəsi, 66)
Ayələrdə bildirilənlərdən də görülür ki, hz. Musa görüşəcəyi bu mübarək insan haqqında əvvəlcədən vəhy vasitəsi ilə ətraflı məlumat almışdır (Allahu aləm). Bu vəziyyəti göstərən bir çox dəlil mövcuddur. Məsələn, hz. Musa görüşəcəyi yerdən olduqca uzaq olmasına baxmayaraq, ora çatmaq üçün səy göstərmişdi. Çünki orada görüşəcəyi insanın ona çox fayda verəcəyindən əmin idi. Bunun adi bir görüş olmadığını, çox əhəmiyyətli bir görüş olduğunu bilirdi. Bu səbəbdən hər cür çətinliyə səbir edib uzun bir yol qət etmişdi.
Həmçinin, hz. Musa görüşən kimi qarşısındakı insanı dərhal tanımış, onun üstün əxlaqlı və elmli olduğunu anlamış və ona tabe olmuşdu. Bu da göstərir ki, ona əvvəlcədən qarşısındakı insanın elmli, mübarək bir insan olması bildirilmişdi. (Ən doğrusunu Allah bilər.)
Görüşəcəyi bu insanın doğru yolda olan və doğru yola aparan biri olması, bu insana tabe olması və ondan elm öyrənməsi hz. Musaya vəhy yolu ilə bildirilə bilər (Ən doğrusunu Allah bilir). Ondan aldığı bu məlumat və elm vasitəsi ilə hz. Musanın doğru yola çatacağını bildiyi məlum olur. Bu səbəbdən də o şəxsi gördükdə ona tabe olmaq istədiyini dərhal söyləmişdi.
"Xızır dedi: “Doğrusu, sən mənim yanımda səbir edə bilməzsən." (Kəhf surəsi, 67)
Ayələrdə bildirilənlərə görə hz. Xızır da hz. Musa haqqında ətraflı məlumata sahibdir (Allahu aləm). Söhbətlərindən məlum olur ki, hz. Xızır gələcəklə bağlı məlumatları Allah`ın bildirməsi ilə əldə edir.
Hz. Xızır hz. Musanın tələbini dinlədikdən sonra əvvəlcədən ona onunla birlikdə olmağa səbir göstərə bilməyəcəyini söyləmişdi. Hələ heç bir hadisə olmadan, hz. Musanın necə reaksiya göstərəcəyini bilmədən və görmədən hz. Xızırın belə bir fikir bildirməsi çox diqqətçəkici məqamdır. Bunun səbəbi də Rəbbimizin bir lütfü olaraq hz. Xızırın gələcəyi bilməsidir (Ən doğrusunu Allah bilir).
Bu məlumatın hz. Xızır tərəfindən bilinməsi hər hadisənin Allah`ın diləməsi ilə həyata keçdiyini göstərən bir nümunədir.
Информация по комментариям в разработке