Скачать или смотреть Müze ve Mimarlık #9: Ali Artun “MOMA: Soğuk Savaş Silahı Olarak Müze-Sanat”

Ali Artun’un hazırladığı “Müze ve Mimarlık” seminer dizisinin dokuzuncu oturumu, “MoMA: Soğuk Savaş Silahı Olarak Müze ve Sanat” başlıklı sunumla gerçekleşti. Artun, modern sanatın yirminci yüzyılda Avrupa’dan Amerika’ya yönelişini, New York’un modernizmin yeni merkezi haline gelişini ve müzelerin özellikle Soğuk Savaş döneminde kültürel hegemonya aracı olarak işleyişini tarihsel ve politik bir çerçevede ele aldı.

Artun, sanat meraklısı üç kadın tarafından kurulan MoMA’nın ilk yöneticisi olan Alfred H. Barr’ın, sanat tarihini toplumsal ve politik bağlamlardan çok formların birbirini etkilemesi üzerinden okuyan formalist bir şema kurduğunu belirtti. Barr’ın soyut sanata farklı bir perspektif açan araştırmalarına ve paradigmatik sergilerine değinerek modernizmi adeta bir rehber gibi yapılandırdığını ifade etti.
Konuşmasında Amerika’nın yirminci yüzyıl başında ulusal sanat arayışının duvar resmi, folklor ve yerel köken vurgularıyla ilişkisini ve bu süreçte MoMA’nın rolünü açıkladı. Büyük Buhran döneminde Federal Sanat Projesi aracılığıyla binlerce sanatçının istihdam edilerek kamusal alanda duvar resminin desteklendiğini hatırlattı.

Avangard sanatın tarihsel ve kişisel bağlamlarından arındırılarak soyut sanatın “dünyanın egemen sanatı” olarak inşa edilmesi ve Amerikan sanatına eklemlenmesi sürecini aktardı. Avrupa’dan göç eden sürrealist sanatçıların New York sanat ortamını dönüştürdüğünü, sürrealizmin hayal gücü ve otomatizm üzerinden yerli sanatçıların ifade biçimlerini etkilediğini ve Jackson Pollock’un eylem resmi pratiğinin de bu etkileşimle birlikte okunabileceğini vurguladı.

Bu tarihsel zemin içinde soyut ekspresyonizmin hem piyasa başarısı kazandığını hem de Soğuk Savaş bağlamında Amerikan ideallerinin temsiline dönüştürülerek kültürel hegemonya aracı haline getirildiğini belirtti. Artun, MoMA’nın CIA ve propaganda ağlarıyla kurduğu ilişkileri, Marshall Planı’nı ve Avrupa’da Amerikan kültürünün dolaşıma sokulmasını bu stratejinin parçaları olarak değerlendirdi.

Değerli katkıları için Ali Artun’a, destekleri için Stoneline’a teşekkür ederiz.

Ali Artun “Müze ve Mimarlık” seminer dizisinin video kayıtlarına YouTube kanalımızdan ulaşabilirsiniz.