Παραδοσιακός, εθιμικός χορός και τραγούδια από την Ανατολική Ρωμυλία (Βόρεια Θράκη), μια περιοχή που μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα είχε πολύ συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς.
Ο χορός ονομάζεται "Μπογδάνος" (από το πιο γνωστό ομώνυμο τραγούδι) και ακούμε αποσπάσματα από δύο τοπικά εθιμικά τραγούδια τα "Μάρου, Μάρου" και της "Νούνας". Προέρχονται από το χωριό Μεγάλο Μοναστήρι της επαρχίας Καβακλί της Ανατολικής Ρωμυλίας. Τραγουδιόταν κυρίως από γυναίκες στα πλαίσια του εθίμου της Ρουμπάνας, το οποίο ελάμβανε χώρα το Σάββατο του Λαζάρου.
Πιο αναλυτικά:
Την Καθαρά Δευτέρα και τις επόμενες δύο ημέρες τα κορίτσια κρατούσαν νηστεία και στην συνέχεια την Τετάρτη πήγαιναν στην Εκκλησία όπου κοινωνούσαν και ύστερα στον προαύλιο χώρο της Εκκλησίας γίνονταν ένα μεγάλο τραπέζι από τους γονείς των κοριτσιών με φαγητά.Το μενού περιείχε φασόλια, δαμάσκηνα με σύκα και σταφίδες.Τις ημέρες της νηστείας τα κορίτσια κοιμόντουσαν μαζί με κύριο μέλημα τους να κουβεντιάζουν για να εκλέξουν την Νούνα. Μετά από πολλές συζητήσεις εκλεγόταν η Νούνα η οποία ξεκινούσε μαζί με τις άλλες κοπέλες αμέσως της πρόβες των τραγουδιών και των χορών για να είναι έτοιμες για το Σάββατο του Λαζάρου.
Το πρωί του Λαζάρου όλα ήταν έτοιμα και ξεκινούσαν γυρίζοντας, τραγουδώντας και χορεύοντας σχεδόν όλα τα σπίτια (δεν πήγαιναν όπου υπήρχε πένθος). Στο τέλος της ημέρας όλες μαζί πήγαιναν στην πλατεία του χωριού όπου δημόσια γίνονταν το "ξεζώνομα" της Νούνας. Της αφαιρούσαν το ζωνάρι για να πέσουν τα χρήματα ή ο χαζνές όπως τον λέγανε, και στην συνέχεια τα καταμετρούσαν δυνατά μαζί φυσικά με τα αυγά που είχαν μαζέψει. Αφού τελείωνε η μέτρηση, ο Αηγόρος (το αγόρι της Νούνας - απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει κάποια Νούνα) έσερνε την πρωτιά στο χορό συνοδευόμενος από την σάρτα του (παρέα του), και οδηγούσε τον χορό στο σπίτι της Νούνας όπου και τους κερνούσαν. Εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι κατά την εξέλιξη του εθίμου όλη την ημέρα τα κορίτσια παρακολουθούνταν από απόσταση ασφαλείας από τον Αηγόρο και την παρέα του. Το τρίτο σκέλος του εθίμου γινόταν μετά το οικογενειακό πασχαλινό τραπέζι όπου στο σπίτι της Νούνας φιλεύονταν όλα τα κορίτσια και γινόταν οι μοιρασιά του χαζνέ.
Οι στίχοι:
Α) Τραγούδι "Μάρου Μάρου" [Το μικρό Ιντσαρούδι]
------------------------------------------------------------------------
Χουρός ήταν, Μάρου - Ντέμου, ντελή-Ντέμου
σν άκρα ΄πού τη χώρα {επαναλαμβάνεται μετά από κάθε στίχο}
σ΄μέσ΄ ΄πού του ντιρβένι*.
Τούρτις* κιτιαρνίζουν,
τούρτις κι ματάκια
κι τζιαμουγκλανάκια*.
Τσιαντίρια κουρντίζουν
κι ούλοι τρών κι πίνουν,
κι ούλοι ιντσαραίοι
κι ούλοι βουιβουνταίοι*.
Ούλοι τρων κι πίνουν
κι ούλοι ΄μ μπέτρα ρίχνουν,
΄μ μπέτρα, τν άσπρη ΄μ μπέτρα.
Ένα ιντσαρούδι,
μικρό βουιβουντούδι,
ούδι τρώει κι πίνει,
κι ούδι ΄μ μπέτρα ρίχνει.
Βόιβουντας του ρώτ'σιν,
βόιβουντας του λέει:
"Ιατί, ιντσαρούδι μ΄,
μικρό βουιβουντούδι μ΄,
δεν τρως κι δεν πίνεις,
δεν τρως κι δεν πίνεις
κι ούδι ΄ν πέτρα ρίχνεις;΄"
"Πώς να φάου, βουιβόντα μ΄,
πώς να πιου βουιβόντα ΄μ ;΄
Ούλις οι μανίτσις
στου χουριό χουρεύουν,
κι η δική ΄μ η μάνα
΄πού μακριά αγναντεύει
σκούραβη κι ράχλιαβ' .
Ψέ-ν τ΄αργά ν-ιδιάφκα
΄πού ντ΄ μπουμπά μ΄τις πόρτις
κι είδα τουν μπουμπάκου μ΄
κόμα αξούρ'στους ήταν,
τ'ν αυλή τριυρνούσιν,
τ'ν αυλή τριυρνούσιν,
τ΄Μάρου μοιρουλ'γούσιν:
"Μάρου, μουρή Μάρου,
Καραμπγκουναριώτ'σα*
κι Καραστριμνιώτσα*.
Ιννιά πκάμσα , Μάρου μ' ,
ούλα ιράνια, Μάρου μ',
ιννιά τσούκνις, Μάρου μ',
ούλις μπελκουμένις,
ιννιά ζνάρια΄, Μάρου μ,
ούλα μουκαντέινα,
ιννιά πιστιρκίτσις,
ν-ούλις στα φιγγάρια,
ποιός δα τα βαστήξει,
ποιός δα τα ξικήσει;"
"Διρφή έχου μικρότιρ' ,
φτή δα τα βαστήξει,
φτή δα τα ξικήσει"
-----------------------------
*Ντέμου, ντελή Ντέμου = Δήμο , τρελο-Δήμο (δηλ. πολύ ζωηρός)
*Τούρτα = αγριοπαπαρούνα
*Τζιαμουγκλανάκια = αγριοτριαντάφυλλα
*Ι{α}νίτσαρους = γενίτσαρος
*Βοιβούντας - βοιβόδας = Διοικητής - αξιωματικός
*Μπουμπάς = μπαμπάς
*πιστίρκα = ποδιά
*Καραμπγκπουναριώτσα = Από το Άκμπουναρ (ελληνικό χωριό της Ανατ. Ρωμυλίας)
*Καραστριμνιώτσα = Απο τη Στρούμνιτσα (σημερινή ΠΓΔΜ)
Β) Το Τραγούδι της Νούνας
-----------------------------------------
Πέρασι, νούνα μ' , ουμπρουστά - καλίνου Ράντου ντιλμπέρου
ια ν΄αραδιάσεις τα σκαμνιά - καλίνου ....{επαναλ. μετά απο κάθε στίχο}
τα σκαμνιά 'πού τ΄Ρουμπάνα ια
να πιράσν οι κουμπάρις να κάτσν-
ια να μιτρήσουν του χαζνέ , -
του χαζνέ 'πού τ΄Ρουμπάνα-ια-
"Ια πείτι την κυρούλα μας,-
να βγεί στου παραθυρίτσι,-
Παραθυρίτσι μ' αργυρό,-
ν-αργυρουκλειδουμένου"-
"Κυρούλα δεν αδειάζει-
να βγεί στου παραθυρίτσι,-
πλέγει του νέου γαϊτάνι".-
-----------------------------------
*Ντιλμπέρου = όμορφη
*χαζνές = το ταμείο {τα δώρα που μάζεψαν}
Информация по комментариям в разработке