Адам баласының ең қымбат қазынасы – сыртқы көрінісі де, жиған дүниесі де емес, кеудесінде соғып тұрған жүрегі. Себебі жүрек – иманның мекені, ниеттің айнасы, іс-амалдардың бастауы. Жүрек таза болса, ой да түзеледі, сөз де салмақ табады, іс те берекелі болады. Ал жүрек кірленсе, иманның нұры көмескіленіп, адам өз жолынан жаңылады. Сондықтан – жүректі риядан, тәкаппарлықтан, көреалмаушылықтан арылтып, оны ықылас пен иман нұрына толтыру қажет. Ал жүрек тазалығы – пендені Аллаға жақындататын ең қысқа әрі ең берік жол. Сол себепті де Хакім Абай:
Алла деген сөз жеңіл,
Аллаға ауыз қол емес,
Ынталы жүрек, шын көңіл,
Өзгесі Хаққа жол емес, – деп, Алла деп айту оңай, әрі ол тілдің ғана ісі, бірақ тілмен айтылған сөз жүректен қуат алмаса, ол Хаққа жеткізбейтіндігін айтқан. «Ынталы жүрек, шын көңілді» алға шығара отырып, ықылассыз амал – құры дағды, шынайылық жоқ құлшылық – бос әурешілдік екендігін түсіндіреді. Жүректе ынта-ықылас болмаса, жасалған іс сырттай әдемі көрінгенімен, Алланың алдында қадірі болмайтындығын меңзеген.
Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) өзінің хадисінде:
أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً، إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ، أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
«Адам ағзасында бір бөлшек ет бар. Егер ол түзу болса, бүкіл дене дұрыс болады. Ал егер ол бұзылса, бүкіл дене бұзылады. Біліп қойыңдар, ол – жүрек», – деген (имам Бұхари).
Бірінші: жүректің түрлері
Қасиетті Құранда және хадистерде баяндалғандай адам баласының жүрегін рухани тұрғыдан алғанда мынадай түрлерінің бар екендігін айтуға болады:
Сау жүрек (قَلْبٌ سَلِيمٌ)
Алла Тағала қасиетті Құранда:
يَوْمَ لَا يَنفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ
«Ол күні (қиямет күні) мал да, бала-шаға да пайда бермейді. Тек Алланың құзырына сау жүрекпен келген жан ғана (азаптан құтылып) мұратына жетеді», – деген («Шұғара» сүресі, 88-89-аяттар).
Аятта айтылған «сау жүрек» сөзінің мағынасы жайында тәпсірші ғалым имам Рази (Алла оны рақымына алсын): «Сау жүрек дегеніміз – жүректің надандықтан, жаман мінезден аулақ болуы. Яғни, жүректің соқыр наным-сенімнен, теріс іс-әрекеттерден және дүние құмарлықтан арылуы», – деген.
Мойынсұнған жүрек (قَلْبٌ مُنِيبٌ)
Мойынсұнған жүрек деп – Аллаға берілген, өткінші дүниелердің бұғауынан құтылған, шынайы ықыласпен Раббысына бет бұрған жүректі айтамыз. Алла Тағала қасиетті Құранда:
مَّنْ خَشِيَ الرَّحْمَنَ بِالْغَيْبِ وَجَاءَ بِقَلْبٍ مُّنِيبٍ ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ لَهُم مَّا يَشَاءُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌ
«Көрмесе де, Рахманға бар ықыласымен тағзым етіп, Одан шын именген һәм мойынсұнған жүрекпен келген жанға қане, жұмаққа (еш нәрсеге алаңдамай) есендікпен кіріңдер! Бұл – мәңгілік күні!» – делінеді. Ол жақта олардың қалаған нәрселерінің бәрі бар. Сондай-ақ құзырымызда одан да көп сый-сияпат бар», – деген («Қаф» сүресі, 33-34-35-аяттар).
«Жай тапқан жүрек» (قَلْبٌ مُطْمَئِنٌّ)
Алла Тағала қасиетті Құранда:
الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
«Міне, солар – иман келтірген әрі Алланы еске алу арқылы жүректері жай табатын ізгі жандар. Ендеше, біліп қойыңдар! Жүректер Алланы еске алу арқылы ғана жай тауып, толық қанағаттанады!» – деген («Рағд» сүресі, 28-аят).
Қатайған жүрек
Алла Тағала қасиетті Құранда:
فَوَيْلٌ لِّلْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُم مِّن ذِكْرِ اللَّهِ أُولَئِكَ فِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ
«Алланы еске алуға келгенде, жүректері тастай болып қатып қалғандарға өкініш болсын! Олар анық адасуда», – деген («Зумар» сүресі, 22-аят).
Өлі жүрек (мөр басылған)
Алла Тағала қасиетті Құранда:
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ خَتَمَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَعَلَى سَمْعِهِمْ وَعَلَى أَبْصَارِهِمْ غِشَاوَةٌ
«Расында күпірлік еткендерге ескертсең де, ескертпесең де бәрібір (ескерту оларға пайда бермейді). Олар иман келтірмейді. Алла олардың жүректері мен құлақтарына мөр басқан. Көздерінде перде бар», – деген («Бақара» сүресі, 6-7-аят).
Алла Тағала басқа да аятта:
...لَهُمْ قُلُوبٌ لَّا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَّا يَسْمَعُونَ بِهَا...
«Олардың жүректері бар. Бірақ онымен шындықты түсіне алмайды. Олардың көдері бар, бірақ онымен көре алмайды, сондай-ақ олардың құлақтары да бар, алайда онымен ести алмайды», – деген («Ағраф» сүресі, 179-аят).
Ауру жүрек
Алла Тағала қасиетті Құранда:
فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللَّهُ مَرَضًا
«Олардың жүректерінде ауру бар. Алла олардың ауруын күшейте түседі», – деген («Бақара» сүресі, 10-аят).
#алла #құран #бакара #бақара #аллоху #ғибадат #уағыфз #аллах #eidmubarak #бахара
Информация по комментариям в разработке