Скачать или смотреть Türkçede A Harfi (A Sesi)

Merhaba sevgili dostlar.
Bu videoda alfabemizin ilk harfi olan “A” sesini birlikte inceleyeceğiz.
Evet, özellikle “ses” diyorum. Çünkü alfabe; aynı dili konuşan toplulukların anlaşabilmesi için oluşturulmuş simgesel bir sistemdir. Yani harfler birer işarettir. Konuşurken ağzımızdan çıkan tit-reşimlere ise ses diyoruz. Bu yüzden videonun devamında “A harfi” değil, “A sesi” diyeceğim.
“A” sesi Türkçede en sık kullandığımız seslerden biridir. Kelimenin başında, ortasında ya da so-nunda karşımıza çıkar.
Türkçede üç farklı “A” sesiyle karşılaşırız:
• Normal (kalın) A
• İnce A (â)
• Uzun A (a:)
Şimdi gelin bunları tek tek inceleyelim.
1. Normal (Kalın) A
Bu ses öz Türkçemize aittir. Kalın, geniş ve düz bir ünlüdür.
Normal “A” sesini çıkarırken:
• Dil doğal duruşundan biraz yukarı kalkar.
• Dudaklar hareketsizdir.
• Yanaklar gevşektir.
• Çene açık konumdadır.
Bu ses, diğer “A” türlerine göre en sık kullandığımız sestir.
Örnek kelimeler:
Araba, kafa, organ.
Örnek cümle:
Annem, arabadaki ablamın ayaklarının altındaki ayva ve asma yaprağı dolu kovayı istedi.
Örnek tekerleme:
Aba altından abarta abarta abanoz ablasının kafasına badanacı aracıyla asırlık arkadaş edinmiş.
2. İnce A (â)
İnce “A”, normal “A”ya göre daha önden söylenir.
Bu sesi çıkarırken:
• Dudaklar hafifçe gerilir; sanki küçük bir gülümseme vardır.
• Dil ucu, normal “A”ya göre üst diş etlerine biraz daha yaklaşır.
Aslında “ince” olan şey doğrudan ünlü ses değildir. İncelik çoğu zaman kendisinden önce ge-len ünsüz sesten kaynaklanır. Yani bazı kelimelerde önceki harf daha önden çıkar. Bu durum, ardından gelen “a” sesini de etkiler ve kulağımıza daha inceymiş gibi gelir. Teknik olarak de-ğişen ünlünün yapısı değil, önceki ünsüzün söyleyişidir. Ancak bu etki “a” sesine yansıdığı için, yazıda incelik işareti ünlünün üzerinde gösterilir: â. Örneğin “kar” ile “kâr” kelimelerini karşılaştırdığımızda, ikinci kelimede hem anlam değişir hem de söyleyiş biraz daha öne gelir. İşte bu farkı göstermek için şapka işareti kullanılır.
Bu ses genellikle yabancı kökenli kelimelerden dilimize geçmiştir.

Örnek kelimeler:
Hâlâ, kabahât, dikkât, kâğıt.
Örnek cümle:
Kâhya, elindeki kâğıtları dikkatlice Kâmil Bey’e verdi.
Örnek tekerleme:
Seyahâtten gelen kâtibe, şefkât dolu kâseler içinde lâzım olan her şey, hâlinden anlaşılır gibi anla-tıldı.
3. Uzun A (a:)
Uzun “A” sesi de ince A sesi gibi dilimize yabancı kökenli kelimeler aracılığıyla girmiştir.
Zaten Türkiye Türkçesinde uzun söylenen ünlü yoktur. Genellik bu a sesi kelimelerin ortasında bulunur. Söylenişi normal a sesi ile aynıdır. Sadece söylenişte uzun a sesine göre yarım ses daha uzundur.
Örnek kelimeler:
Na:ne, ta:rih, ma:vi, i:lan, şi:ve.
Örnek cümle:
Galiba şiveli avukat Galip Bey, katilin kim olduğunu buldu.
Örnek tekerleme:
Nadir’in tarih kitaplarındaki nazik müşterisi gafil Galip cahilliğini fatihteki mavi kıyafet giyen masum teyzeye anlatmış.


Bu videomuzda Türkçemizde sıkça kullanılan seslerden biri olan a sesini inceledik. Eğer siz de bu sesi söylerken hata yapıyorsanız, gün içerisinde bu seslerle ilgili gösterdiğim tekerlemeleri okuyabilir, a sesinin bol olduğu kelimeleri cümle içinde sıkça kullanarak hatalı söyleyişinizi düzeltebilirsiniz.
Bir sonraki videoda görüşmek dileğiyle.
Türkçeyle kalın, hoşça kalın.