Скачать или смотреть Unit 3 Pharmaceutical engineering (complete) l Drying and mixing l B pharm 3rd sem notes pdf...

1) Drying म्हणजे काय?
Drying म्हणजे ओलावा (moisture) काढून टाकण्याची प्रक्रिया. Pharmaceutical, food, chemical industries मध्ये product stable, lightweight आणि long-term storage योग्य बनवण्यासाठी drying वापरतात.
2) Drying ची गरज (Why Drying?)
Product खराब होऊ नये (microbial growth कमी होते)
Shelf life वाढते
Weight कमी → transport सोपे
पुढील process (grinding, packing) साठी योग्य
Chemical / drug stable राहते
3) Drying चा Principle
Drying मध्ये दोन main steps असतात:
Heat transfer – पदार्थाला उष्णता दिली जाते
Mass transfer – ओलावा vapor होऊन बाहेर जातो
👉 Heat दिल्यामुळे moisture liquid → vapor मध्ये बदलतो.
4) Drying चे Types
A) Natural Drying
सूर्यप्रकाश / हवा वापरून
Example: कपडे वाळवणे
Slow process, control कमी
B) Artificial Drying
Industry मध्ये वापरली जाते.
5) Artificial Drying Methods
1) Tray Dryer
Trays मध्ये material ठेवतात
Hot air circulation
Simple, low cost
Disadvantage: Time जास्त लागतो
2) Fluidized Bed Dryer (FBD)
Hot air ने powder हवेत तरंगतो
Uniform drying
Fast process
Pharma मध्ये जास्त वापर
3) Spray Dryer
Liquid → powder
Milk powder, antibiotics
Very fast drying
4) Vacuum Dryer
Low pressure मध्ये drying
Heat-sensitive drugs साठी योग्य
5) Freeze Dryer (Lyophilization)
Low temperature drying
Injections, vaccines
Expensive पण best quality
6) Drying Rate
Drying चे दोन periods असतात:
Constant rate period – surface moisture निघते
Falling rate period – internal moisture निघते (slow)
7) Factors Affecting Drying
Temperature
Humidity
Air velocity
Surface area
Thickness of material
8) Advantages of Drying
Long shelf life
Easy storage
Reduced microbial growth
9) Disadvantages
Excess heat मुळे product damage होऊ शकते
Energy cost जास्त
Some vitamins loss होतात
10) Pharmaceutical Examples
Granules drying – FBD
Tablets before compression
Injections – Freeze drying(EMC)
जेव्हा material मधून moisture निघणे थांबते, तेव्हा जी moisture राहते तिला EMC म्हणतात
EMC हे temperature आणि humidity वर depend असते
12) Critical Moisture Content
Constant rate period संपतो तेव्हा जो moisture असतो
यानंतर drying slow होते (falling rate period सुरू होतो)
13) Drying Efficiency
दिलेल्या heat पैकी किती heat useful drying साठी वापरली गेली
Efficiency जास्त असेल तर drying economical
14) Drying मध्ये वापरले जाणारे Equipment (List)
Tray dryer
Fluidized bed dryer
Spray dryer
Vacuum dryer
Rotary dryer
Freeze dryer
👉 Exam मध्ये list विचारली जाते
15) Drying vs Evaporation (Difference)
Drying
Evaporation
Solid मधून moisture काढतो
Liquid concentrate करतो
Low moisture content
High moisture content
Pharma & food industry
Chemical industry
16) Ideal Dryer ची Features
Uniform drying
Temperature control
Low power consumption
Easy cleaning
Product damage होऊ नये
17) Applications of Drying
Tablets granules drying
Capsule filling before
Milk powder
Antibiotics
Herbal drugs
18) Defects in Drying
Case hardening (बाहेरचा भाग सुकतो, आत ओलावा राहतो)
Cracking
Discoloration
Loss of active ingredient
19) Case Hardening
High temperature मुळे surface लगेच dry होते
Inside moisture अडकते
Solution: controlled temperature + air flow
20) Short Exam Questions (Practice)
Drying define करा
Constant rate period म्हणजे काय?
Fluidized bed dryer advantage
Freeze drying use
Case hardening explain करा
21) One-Line Answers (Very Important)
Drying removes moisture from solids
FBD gives uniform drying
Freeze drying used for injections
Spray drying converts liquid to powder