Скачать или смотреть धालो उत्सव # Dhalo ustav / traditional dance _at sacorda _Dharbandora

धालो उत्सव साजरा करण्यासाठी पूर्वतयारी म्हणून मांड शेणाने सारवून घेतात. मांडाच्या अग्रभागी तुळशी वृंदावनाची उभारणी कालवलेल्या मातीच्या साहाय्याने करतात. धालो सुरू व्हायच्या दिवशी पाने, फुले आणि रांगोळी घालून मांड सजविला जातो. तुळशी वृंदावनासमोर समई पेटवून ठेवतात. त्याचबरोबर ‘तळी’ (तांदूळ, नारळ, विडा, कुंकू व गूळ) ठेवून शेजारी पाण्याने भरलेली घागर ठेवल्यानंतर जमलेल्या सर्व जणी तुळशीला गाऱ्हाणे (प्रार्थना) घालतात. त्यानंतर दोन रांगा (फांती) बनवून समोरासमोर उभ्या राहून गीत-गायनाला सुरूवात करतात. गीते गाताना पहिली रांग दुसऱ्या रांगेपर्यंत सामोरी जाते व पुन्हा आपल्या जागी येते. तसाच पदन्यास करून दुसरी रांग प्रतिसाद देते. लयबद्ध पदन्यास आणि सोबतीला विविध लयीतील गीते गायली जातात. सुरवातीची गीते धर्तरी माता, स्थलदेवता, ग्रामदैवते, आणि निसर्गातील वनदेवीसारखी दैवते यांना नमन करणारी असतात. दैवतांच्या अभिवादनगीतानंतर कृष्णगीते, कौटुंबिक तसेच सामाजिक विषयावरील गीते गायली जातात. त्यात रामायण आणि महाभारतातील पात्रांविषयीची गीतेदेखील समाविष्ट असतात. त्यानंतर रांगा बदलून गीतगायन व नृत्य होते. त्या मागोमाग वर्तुळाकार नृत्य सुरू होते. यावेळी गायली जाणारी गीते बहुधा द्रुतगतीची असतात. फेर धरून नाचताना सगळया जणी टाळ्या वाजवतात. तसेच अधूनमधून तोंडातून फू-फू असा आवाज करतात. त्यामुळे या नृत्यप्रकाराला फुगडी म्हणतात. रात्री आठ-साडे आठ वाजण्याच्या सुमारास सुरू झालेला धालो उत्तररात्री पर्यंत चालतो. वरील क्रमानेच सगळया रात्रींचा कार्यक्रम संपन्न होतो. मात्र शेवटची रात्र धालो-नृतिकांसाठी आणि संपूर्ण गावासाठी महत्त्वाची असते. त्यात समापनाचे वेगवेगळे विधी असतात. या रात्री मांडावर अनेक पात्रे आणली जातात. मात्र बहुतेक सर्व पात्रे स्त्रियाच आणतात. त्यात वाघ, रेमको, घाडी, पंगळी, नंदीबैल, खापुल्ले,नवरो-व्हंकल, सावजमारप, घाणचें पील, आंवाळा-कुंवाळो इत्यादी प्रकार सादर केले जातात. त्याशिवाय काही कुमारिका व काही प्रौढ स्त्रियांच्या अंगात येते व त्या सर्वजणी आपल्या बांधवाला आळवितात. अंगात आलेल्यांना रंभा असे म्हणतात. मांडावर परंपरेने ठरलेला बांधव (पुरूष) त्यांच्यावर तीर्थोदक शिंपडतो. मग त्या पूर्ववत होतात. शेवटच्या रात्रीची सर्व पात्रे येऊन गेल्यावर सगळया स्त्रिया एकमेकांची गळाभेट घेतात. त्यानंतर मांडावर पाणी शिंपडून शेणाचा शिंतोडा टाकला जातो. काही ठिकाणी त्यावर पोहे शिंपडतात तर काही गावात मूल नसलेली बाई ओलेल्या अंगाने विधीपूर्वक मांडावर पाणी शिंपडते. तिला पुढील वर्षापर्यंत अपत्यप्राप्ती होते असा समज आहे. शेवटच्या रात्री जमलेल्या सर्वांसाठी गोड-धोड पदार्थांचे वाटप होते.