Скачать или смотреть အမှတ်စဉ်-၁၀ စိတ်ပိုင်း-၁၀ (ဈာန်အဓိပ္ပာယ်နှင့် အရူပါ၀စရစိတ် ၁၂ ပါး)

ဈာန်ဟူသည် - စိုက်စိုက်စူးစူး အထူးမြဲမြံစွာ ရှုတတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကာမစ္ဆန္ဒစသော နီ၀ရဏတရားတို့ကို လောင်မြိုက်စေတတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ‘ဈာန်’ဟု ခေါ်သည်။
ဆောင်ပုဒ် = စိုက်စိုက်စူးစူး အထူးမြဲမြံ ရှုအားသန် ဈာန်ဟုခေါ်သတတ်။
ဈာန်နှင့် ဈာန်အင်္ဂါ (ဈာနင်) အထူး -
 ဝိတက်၊ ဝိစာရ၊ ပီတိ၊ သုခ၊ ဧကဂ္ဂတာ-ဟူသော ဈာန်အင်္ဂါအပေါင်းသည် ‘ဈာန်’မည်၏။
 ဝိတက်၊ ဝိစာရ-စသော တစ်ခုစီသည် ‘ဈာန်အင်္ဂါ’ (ဈာနင်) မည်၏။
ဥပမာ = လက် ခြေ ဦးခေါင်း အပေါင်းအစုကို ကိုယ်ဟု ခေါ်၍၊ လက် ခြေ တစ်ခုစီကို ကိုယ်အင်္ဂါဟု ခေါ်သကဲ့သို့တည်း။

အရူပါ၀စရစိတ် ၁၂ ပါး

အရူပါ၀စရစိတ်ဟူသည် - အရူပဘုံ၌ များသောအားဖြင့် ဖြစ်တတ်, ကျင်လည်တတ်သောကြောင့်၊
(တစ်နည်း) အရူပတဏှာ၏ အာရုံပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်ရာဖြစ်သောကြောင့် ‘အရူပါ၀စရစိတ်’ ဟု ခေါ်သည်။
အရူပါ၀စရကုသိုလ်စိတ် ၄ ပါး
၁ - အာကာသာနဉ္စာယတန ကုသိုလ်စိတ်
ကောင်းကင်ပညတ်ကို အာရုံပြုသောစိတ်
၂ - ဝိညာဏဉ္စာယတန ကုသိုလ်စိတ်
အာကာသာနဉ္စာယတန-ဟူသော ပထမာရုပ္ပဝိညာဏ်ကို အာရုံပြုသောစိတ်
၃ - အာကိဉ္စညာယတန ကုသိုလ်စိတ်
နတ္ထိဘောပညတ်ကို အာရုံပြုသောစိတ်
၄ - နေဝသညာ နာသညာယတန ကုသိုလ်စိတ်
အာကိဉ္စညာယတန-ဟူသော တတိယာရုပ္ပဝိညာဏ်ကို အာရုံပြုသောစိတ်

မှတ်ချက်။ ။အရူပါ၀စရဝိပါက်စိတ် ၄ ပါး၊ အရူပါ၀စရကြိယာစိတ် ၄ ပါးတို့ကိုလည်း အရူပါ၀စရ ကုသိုလ်စိတ် ၄ ပါးအတိုင်း ရေတွက်ပါ။ အားလုံးတူသည်။

အရူပါ၀စရစိတ်တို့သည် - ရူပါ၀စရ ပဉ္စမဈာန်မှ အထက် တဆင့်တက်၍ ရအပ်သော ဈာန်များ ဖြစ်သောကြောင့် အရူပါ၀စရစိတ် ၁၂ ပါးလုံးသည် (ရူပါ၀စရ ပဉ္စမဈာန်စိတ်နှင့် အလားတူသဖြင့်) ဈာန်အားဖြင့် ဥပေက္ခာ+ဧကဂ္ဂတာ-ဈာန်အင်္ဂါ ၂-ပါးရှိသော ပဉ္စမဈာန်၊ ဝေဒနာအားဖြင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာ အဖြစ် ရေတွက်ရသည်။
မှတ်ဖွယ်။ ။ အရူပါ၀စရစိတ်သည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း
၁။ ကောင်းကင်ပညတ်အာရုံ၊
၂။ ပထမာရုပ္ပဝိညာဏ်အာရုံ၊
၃။ နတ္ထိဘောပညတ်အာရုံ၊
၄။ တတိယာရုပ္ပဝိညာဏ် အာရုံ ဟူသော အာရုံ ၄-မျိုးပြားသောကြောင့် အရူပါ၀စရ ကုသိုလ် ၄-မျိုးပြားရပါသည်။ ထို့အတူ ဝိပါက်၊ ကြိယာတို့လည်း ၄-မျိုးစီ ပြား သောကြောင့် အရူပါ၀စရစိတ် ၁၂-ပါး ဖြစ်ရပါသည်။ (အာရုံအားဖြင့် ပြားသော ကြောင့် အရူပါ၀စရစိတ်ကို ‘အာလမ္ဗဏဘေဒစိတ်’ဟုလည်း ခေါ်သည်။)
ဆောင် = ကောင်းကင်ခေါ်မှတ် ပညတ်တစ်ဖြာ၊ ပထမာရုပ္ပ-ဝိညာဏနှင့်၊ ဘာ၀နတ္ထိ၊ တတိယာရုပ္ပံ-ဝိညာဏံ၊ လေးတန်အာရုံ စဉ်တိုင်းတည်း။

အထူးမှတ်ရန် = ရူပါ၀စရစိတ် ၁၅ ပါး၊ အရူပါ၀စရစိတ် ၁၂ ပါး၊ ပေါင်း=၂၇ ပါးကို ‘မဟဂ္ဂုတ်စိတ်’ဟု ခေါ်သည်။

မဟဂ္ဂုတ်စိတ်ဟူသည် - မြတ်သည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်သောစိတ်များဖြစ်၍ ‘မဟဂ္ဂုတ်စိတ်’ဟု ခေါ်ပါသည်။ (တစ်နည်း) မြတ်သော ဈာနလာဘီ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ရောက်အပ် ရအပ်သောကြောင့် ‘မဟဂ္ဂုတ်စိတ်’ဟု ခေါ်ပါသည်။