Скачать или смотреть พระยาเนื้อผู้ยอมตายแทน เพื่อสอนโลกเรื่องการเลือกคบอยู่ผิดที่ ต่อให้รอด ก็ไม่ประเสริฐธรรมะพระพุทธเจ้า

อรรถกถานิโครธมิคชาดก ว่าด้วยการเลือกคบ
เมื่อพระศาสดาประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน ทรงปรารภภิกษุณีผู้เป็นมารดาของพระกุมารกัสสปเถระ แล้วตรัสพระธรรมเทศนา มีคาถาเริ่มต้นว่า นิโครธเมว เสเวยฺย อันมีความหมายว่า พึงคบแต่นิโครธ ไม่ควรเข้าไปอาศัยสาขะ
เหตุเกิดจากภิกษุณีรูปหนึ่ง เดิมเป็นธิดาของเศรษฐีในกรุงราชคฤห์ มีใจน้อมไปในทางกุศล ไม่ยินดีในเพศฆราวาส ปรารถนาจะบวชในพระศาสนา แต่มารดาบิดาไม่อนุญาต เพราะเป็นบุตรคนเดียว ครั้นเติบโตจึงได้แต่งงาน นางครองเรือนด้วยความเรียบร้อย มีศีลธรรม ต่อมาได้ตั้งครรภ์โดยยังไม่รู้ตัว
วันหนึ่งมีงานนักขัตฤกษ์ คนทั้งเมืองแต่งกายประดับประดา แต่นางมิได้ตกแต่งร่างกาย สามีจึงถามเหตุ นางตอบโดยพิจารณากายตามความเป็นจริงว่า ร่างกายนี้ไม่เที่ยง มีความเสื่อมเป็นธรรมดา ไม่ควรหลงยึดติดในความงามภายนอก สามีได้ฟังแล้วเกิดศรัทธา จึงอนุญาตให้นางบวช
แต่นางได้บวชในสำนักภิกษุณีฝ่ายพระเทวทัต ต่อมาเมื่อครรภ์ปรากฏ ภิกษุณีทั้งหลายจึงสอบถาม นางยืนยันว่าศีลของตนบริสุทธิ์ แต่พระเทวทัตเกรงคำครหา จึงสั่งให้นางสึก นางไม่ยอม ขอให้พาไปเฝ้าพระศาสดา
ครั้นไปถึงพระเชตวัน พระศาสดาทรงพิจารณาแล้วเห็นว่านางตั้งครรภ์ตั้งแต่ยังเป็นคฤหัสถ์ แต่เพื่อป้องกันคำครหา จึงให้ประชุมบริษัทใหญ่ มีพระราชาและอุบาสกอุบาสิกาอยู่พร้อม แล้วมอบให้พระอุบาลีเถระผู้ชำนาญวินัยวินิจฉัย ผลปรากฏชัดว่านางตั้งครรภ์ก่อนบวช จึงประกาศว่านางบริสุทธิ์
ต่อมานางคลอดบุตร พระราชาทรงรับเด็กไปเลี้ยงดูในวัง ตั้งชื่อว่ากัสสป เด็กนั้นภายหลังบวชในพระศาสนา ได้อุปสมบท ครั้นเจริญวัยก็มีความสามารถในการแสดงธรรม ได้รับยกย่องว่าเป็นผู้เลิศในหมู่ภิกษุผู้กล่าวธรรมอันวิจิตร ภายหลังบรรลุพระอรหัต มารดาของท่านก็บรรลุพระอรหัตเช่นกัน



ภิกษุทั้งหลายสนทนากันว่า พระเทวทัตขาดความเมตตา จึงเกือบทำให้ทั้งมารดาและบุตรเสียหาย แต่พระศาสดาทรงเป็นที่พึ่ง พระศาสดาตรัสว่า มิใช่เพียงบัดนี้ แม้ในอดีตกาลตถาคตก็เคยเป็นที่พึ่งแก่บุคคลทั้งสองมาแล้ว แล้วทรงเล่าเรื่องในอดีตดังนี้
ในสมัยพระเจ้าพรหมทัตครองราชย์ ณ กรุงพาราณสี พระโพธิสัตว์เกิดเป็นพระยาเนื้อชื่อว่านิโครธ มีบริวารห้าร้อยตัว ใกล้กันมีพระยาเนื้อชื่อว่าสาขะ มีบริวารห้าร้อยตัวเช่นกัน
พระราชาโปรดการล่าสัตว์ ชาวบ้านจึงต้อนเนื้อทั้งหลายเข้าไว้ในพระราชอุทยาน แล้วกำหนดให้พ่อครัวเข้ามาฆ่าวันละตัว เนื้อทั้งหลายตกใจวิ่งหนีบาดเจ็บ พระโพธิสัตว์จึงเสนอให้กำหนดวาระ วันหนึ่งฝ่ายหนึ่ง ตัวที่ถึงวาระให้ไปนอนรอเอง จะได้ไม่เกิดความวุ่นวาย
วันหนึ่งวาระถึงแม่เนื้อมีครรภ์ในฝ่ายสาขะ นางขอเลื่อนวาระ แต่สาขะไม่ยอม นางจึงมาหาพระโพธิสัตว์ พระโพธิสัตว์มีความกรุณา จึงรับวาระแทน ไปนอนรอความตาย
เมื่อพระราชาทรงทราบเหตุ ก็ทรงเลื่อมใสในความเมตตา จึงพระราชทานอภัยแก่พระยาเนื้อ และขยายอภัยไปถึงเนื้อทั้งหลาย และสัตว์อื่นทั้งปวง
ต่อมาแม่เนื้อคลอดลูก ครั้นลูกโตขึ้น มารดาสอนด้วยคาถาว่า พึงคบแต่นิโครธ ไม่ควรเข้าไปอาศัยสาขะ ความตายในสำนักนิโครธยังประเสริฐกว่าการมีชีวิตในสำนักสาขะ
ใจความคือ คบผู้มีเมตตา ย่อมปลอดภัย อยู่กับผู้ขาดคุณธรรม แม้รอดชีวิตก็ไม่ประเสริฐ
เมื่อทรงเล่าเรื่องจบ พระศาสดาทรงประชุมชาดกว่า สาขะในครั้งนั้นคือพระเทวทัต แม่เนื้อคือภิกษุณี ลูกเนื้อคือพระกุมารกัสสป พระราชาคือพระอานนท์ ส่วนนิโครธมิคราชคือตถาคตเอง
นี่คืออรรถกถานิโครธมิคชาดก ว่าด้วยการเลือกคบ และการอาศัยผู้มีคุณธรรมเป็นที่พึ่งอย่างแท้จริง