Скачать или смотреть กฎหมายระหว่างประเทศ แผนกคดีเมือง ครั้งที่ 1 สังคมระหว่างประเทศ และกฎหมายระหว่างประเทศ

กฎหมายระหว่างประเทศมีรากฐานมาจากสังคมระหว่างประเทศที่มีลักษณะ "กระจายอำนาจ" (Decentralized) เนื่องจากรัฐต่างมีอำนาจอธิปไตยเท่าเทียมกันและไม่มีรัฐบาลโลกคอยออกกฎหมายบังคับ หัวใจสำคัญจึงอยู่ที่ "ความยินยอม" (Consent) ของรัฐเป็นหลัก โดยแหล่งที่มาของกฎหมายตามธรรมนูญศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ Statute) ข้อ 38 ประกอบด้วย 3 บ่อเกิดหลักคือ สนธิสัญญา ซึ่งใช้ระบบ Opt-in ตามความยินยอมชัดแจ้ง, จารีตประเพณีระหว่างประเทศ ที่เกิดจากทางปฏิบัติสม่ำเสมอและเจตจำนงทางกฎหมาย (Opinio Juris) โดยผูกพันรัฐที่นิ่งเฉยเว้นแต่จะเป็นผู้คัดค้านถาวร (Persistent Objector), และ หลักกฎหมายทั่วไป เพื่ออุดช่องว่างทางกฎหมาย นอกจากนี้ยังมี "เครื่องมือช่วย" เช่น คำพิพากษาและตำราที่ช่วยยืนยันตัวบทกฎหมาย

แม้ความยินยอมจะเป็นหลักการใหญ่ แต่ยังมีข้อยกเว้นคือ Jus Cogens หรือกฎหมายบังคับเด็ดขาด (เช่น การห้ามฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ หรือการค้าทาส) ซึ่งมีศักดิ์สูงสุดเหนืออำนาจอธิปไตยและห้ามรัฐตกลงยกเว้นโดยเด็ดขาด หากสนธิสัญญาใดขัดต่อหลักนี้จะตกเป็นโมฆะทันที ในส่วนของ "ผู้เล่น" หรือบุคคลในกฎหมายระหว่างประเทศ ปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่แค่รัฐเท่านั้น แต่ยังรวมถึงองค์การระหว่างประเทศ (IOs) เช่น UN ที่มีสภาพบุคคลแบบภาวะวิสัย (Objective Personality) สามารถอ้างสิทธิหน้าที่ต่อรัฐทั่วโลกได้ รวมถึงปัจเจกชนที่เริ่มมีบทบาทในด้านสิทธิมนุษยชนและกฎหมายอาญาระหว่างประเทศมากขึ้น

สำหรับการบังคับใช้กฎหมายในโลกที่ไม่มีตำรวจสากล รัฐต้องใช้ระบบ "ตนเป็นที่พึ่งแห่งตน" (Self-help) ผ่านการตอบโต้ 2 รูปแบบ คือ Retorsion ซึ่งเป็นการกระทำที่ไม่เป็นมิตรแต่ชอบด้วยกฎหมาย และ Reprisal/Countermeasures ซึ่งเป็นการกระทำที่ปกติจะผิดกฎหมายแต่ทำเพื่อแก้เผ็ดรัฐที่ละเมิดก่อน โดยมีคดีบรรทัดฐานอย่าง Naulilaa Case ที่วางเงื่อนไขว่าการตอบโต้ต้องมีเหตุมาจากการทำผิดจริง มีการแจ้งเตือนล่วงหน้า และที่สำคัญที่สุดคือต้อง "ได้สัดส่วน" (Proportionality) ไม่เกินกว่าเหตุ นอกจากนี้ยังมีกลไกความมั่นคงร่วมกันผ่านคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC) ที่สามารถใช้มาตรการบังคับต่อรัฐสมาชิกได้หากมีมติเห็นชอบจาก 5 รัฐมหาอำนาจ