Скачать или смотреть กฎหมายระหว่างประเทศ แผนกคดีเมือง ครั้งที่ 6 สนธิสัญญา , กฎหมายบังคับเด็ดขาด, กฎหมายลักษณะพิเศษ

1. การตีความสนธิสัญญา (Treaty Interpretation) - ต่อจากครั้งที่แล้ว
อาจารย์บรรยายต่อเรื่องหลักเกณฑ์การตีความตามอนุสัญญากรุงเวียนนาฯ (VCLT) ข้อ 31-33:
*การตีความอย่างเป็นระบบ (Systemic Integration - ข้อ 31(3)(c)):* การตีความต้องคำนึงถึงกฎเกณฑ์อื่นๆ ของกฎหมายระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องและใช้บังคับได้ระหว่างคู่ภาคีด้วย เปรียบเสมือน *"กุญแจผี" (Master Key)* ที่ไขเข้าไปใช้กฎเกณฑ์ในห้องอื่นๆ (ระบบย่อยอื่น เช่น สิทธิมนุษยชน สิ่งแวดล้อม) มาช่วยตีความสนธิสัญญาฉบับนั้นได้ เพื่อป้องกันไม่ให้ระบบกฎหมายขัดแย้งกัน (Fragmentation),
*ความหมายพิเศษ (Special Meaning - ข้อ 31(4)):* หากคู่ภาคีมีเจตนาให้คำนั้นมีความหมายพิเศษที่ต่างไปจากความหมายปกติ ต้องพิสูจน์ให้ได้ ถ้าพิสูจน์ไม่ได้ให้กลับไปใช้ความหมายปกติ,
*วิธีการเสริมในการตีความ (Supplementary Means - ข้อ 32):* เช่น การดูงานเตรียมร่าง (Travaux Préparatoires) ใช้เพื่อ *"ยืนยัน"* ผลจากข้อ 31 หรือใช้ *"กำหนดความหมาย"* ในกรณีที่ใช้ข้อ 31 แล้วยังคลุมเครือ/กำกวม หรือนำไปสู่ผลที่ไร้เหตุผล/ขัดต่อสามัญสำนึก,
*คดีตัวอย่าง:*
*Polish Postal Service in Danzig:* ตีความ "ความหมายปกติ" ว่าที่ทำการไปรษณีย์รวมถึงการตั้งตู้ไปรษณีย์นอกอาคารด้วย,
*Dispute regarding Navigational and Related Rights (Costa Rica v. Nicaragua):* ประเด็นคำว่า "พาณิชย์" (Comercio) ศาลใช้หลัก *"การตีความแบบมีวิวัฒนาการ" (Evolutionary Interpretation)* โดยมองว่าสนธิสัญญาที่ใช้บังคับระยะยาว (Perpetual) ความหมายของถ้อยคำสามารถเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาได้ จึงตีความรวมถึงการท่องเที่ยว (บริการ) ด้วย ไม่ใช่แค่การค้าสินค้าตามความหมายในอดีต,

2. กฎหมายบังคับเด็ดขาด (Jus Cogens)
เป็นกฎหมายที่มีสถานะสูงสุดและเป็นข้อยกเว้นสำคัญของ "หลักความยินยอมของรัฐ"
*นิยาม (ข้อ 53 VCLT):* เป็นบรรทัดฐานที่ประชาคมระหว่างประเทศ "ยอมรับและรับรอง" ว่าจะตกลงยกเว้นหรือทำให้แย่ลงไม่ได้ (Non-derogable)
*องค์ประกอบ:* ต้องได้รับความเห็นชอบจาก *"เสียงข้างมากระดับสูงอย่างยิ่ง" (Very large majority)* ของรัฐที่เป็นตัวแทนกลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ ไม่จำเป็นต้องเป็นเอกฉันท์ (Unanimity) เพราะจะทำให้เกิด Jus Cogens ได้ยาก,
*ผลทางกฎหมาย:* สนธิสัญญาที่ขัดต่อ Jus Cogens ตกเป็นโมฆะ (Void) นอกจากนี้ กฎหมายจารีตฯ หรือการกระทำฝ่ายเดียวที่ขัดต่อ Jus Cogens ก็ไม่มีผลเช่นกัน,
*ตัวอย่าง:* การห้ามรุกราน, การห้ามฆ่าล้างเผ่าพันธุ์, การห้ามทารุณกรรม, การห้ามเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติ, และสิทธิในการกำหนดเจตจำนงของตนเอง (Self-determination),

3. พันธกรณีที่มีต่อรัฐทุกรัฐ (Obligations Erga Omnes)
คือลักษณะของ "พันธกรณี" ที่รัฐมีต่อประชาคมระหว่างประเทศทั้งปวง
*หลักการ:* การละเมิดพันธกรณีนี้ถือว่ากระทบต่อผลประโยชน์ของ "ทุกรัฐ" ดังนั้น ทุกรัฐจึงมีส่วนได้เสียทางกฎหมาย (Legal Interest) ที่จะเรียกร้องให้รัฐผู้ละเมิดรับผิดชอบได้ แม้ตนเองจะไม่ใช่ผู้เสียหายโดยตรง,
*ประเภท:* แบ่งเป็น Erga Omnes (ต่อประชาคมโลก) และ Erga Omnes Partes (ต่อรัฐภาคีทุกรัฐในสนธิสัญญา)
*คดีสำคัญ:*
*Belgium v. Senegal:* เบลเยียมฟ้องเซเนกัลให้ดำเนินคดีอดีตผู้นำชาดข้อหาทรมาน ศาลวินิจฉัยว่าเบลเยียมมีสิทธิฟ้อง (Standing) ในฐานะรัฐภาคีอนุสัญญาต่อต้านการทรมาน (CAT) เพราะพันธกรณีนี้เป็น *Erga Omnes Partes*,
*Seabed Disputes Chamber:* พันธกรณีในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ก้นทะเล (The Area) ถือเป็น Erga Omnes ที่รัฐภาคีเรียกค่าเสียหายได้

4. กฎหมายลักษณะพิเศษอื่นๆ
*กฎบัตรสหประชาชาติ (UN Charter):*
*ข้อ 103 (Supremacy Clause):* พันธกรณีตามกฎบัตร UN (รวมถึงมติ UNSC) อยู่เหนือกว่าพันธกรณีตามสนธิสัญญาอื่น
*คดี Lockerbie:* ศาลตัดสินว่าลิเบียต้องปฏิบัติตามมติ UNSC (ให้ส่งผู้ร้ายข้ามแดน) ซึ่งมีผลเหนือกว่าสิทธิตามอนุสัญญามอนทรีออล
*ข้อ 2(6):* เป็นข้อยกเว้นหลักความยินยอม โดย UN มีหน้าที่ทำให้รัฐที่ไม่ใช่สมาชิกต้องปฏิบัติตามหลักการเท่าที่จำเป็นเพื่อรักษาสันติภาพ
*Soft Law:* มี 2 นัยยะ คือ (1) สิ่งที่ยังไม่เป็นกฎหมายแต่เป็นสิ่งที่ควรจะเป็น (Lex Ferenda) เช่น มติ UNGA และ (2) บทบัญญัติในสนธิสัญญาที่มีเนื้อหากว้าง/นามธรรมสูงจนยากแก่การบังคับใช้ (เช่น "จะพยายามอย่างที่สุด"),

5. ความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายภายใน
*ทฤษฎี:*
*เอกนิยม (Monism):* เป็นระบบเดียวกัน กฎหมายระหว่างประเทศใช้ในศาลภายในได้เลย (เช่น สหรัฐฯ, แนวคิด Kelsen)
*ทวินิยม (Dualism):* แยกคนละระบบ ต้อง "แปลงสภาพ" (Transformation) เป็นกฎหมายภายในก่อนจึงจะใช้บังคับได้
*ประเทศไทย (ระบบผสม):*
*สนธิสัญญา:* ยึด *ทวินิยม* ต้องออก พ.ร.บ. อนุวัติการก่อนจึงจะอ้างในศาลได้
*กฎหมายจารีตประเพณี:* ยึด *เอกนิยม* ศาลนำมาปรับใช้ได้โดยตรง เช่น คดีนางฟามทีเลียน (ใช้หลักถ้อยทีถ้อยปฏิบัติ) หรือ คดีสถานทูตบัลแกเรีย (ใช้หลักความคุ้มกันฯ โดยไม่มี กม. ภายในรองรับ),
*การใช้เพื่อตีความ:* ศาลไทยเคยนำสนธิสัญญา (TRIPs) มาช่วยตีความ พ.ร.บ. เครื่องหมายการค้า (ฎีกา 8834/2542)
*ในสายตาศาลโลก:* กฎหมายภายในเป็นเพียง "ข้อเท็จจริง" (Fact) และรัฐจะอ้างกฎหมายภายในเพื่อปฏิเสธความรับผิดระหว่างประเทศไม่ได้ (VCLT ข้อ 27),

แนวข้อสอบ (จากท้ายคาบ)
*รูปแบบ:* 1 ข้อ 30 คะแนน
*ลักษณะ:* อาจเป็น *ข้อสอบตุ๊กตา (Problem-based)* หรือ *บรรยาย (Essay)* วัดความเข้าใจหลักการพื้นฐาน เช่น บ่อเกิดกฎหมาย หรือความสัมพันธ์ระหว่างกฎหมาย
*คำแนะนำ:* อาจารย์จะโหลดข้อสอบเก่าให้ฝึกทำ และจะมีสัมมนาสรุปก่อนสอบ (28 มี.ค.)