Скачать или смотреть Dróżnicy XIX wieku. Ludzie i tory na Kolei Petersbursko-Warszawskiej

Dróżnicy XIX wieku byli fundamentem bezpieczeństwa kolei – ludźmi, którzy żyli przy torach, pilnowali ich, a czasem wykorzystywali je przeciwko władzy i imperium.

Kolej Petersbursko–Warszawska była jednym z największych przedsięwzięć infrastrukturalnych XIX wieku.
Jej sprawne funkcjonowanie opierało się jednak nie tylko na parowozach, dworcach i stacjach, lecz przede wszystkim na ludziach – dróżnikach i robotnikach torowych, żyjących i pracujących wzdłuż torów.

Wzdłuż całej linii powstała gęsta sieć strażnic dróżniczych i koszarek kolejowych, rozmieszczonych co niecałą wiorstę. To właśnie tam mieszkali dróżnicy wraz z rodzinami, sprawując stały nadzór nad torem, przejazdami kolejowo-drogowymi i bezpieczeństwem ruchu.

W realiach Królestwa Polskiego i Imperium Rosyjskiego kolej szybko stała się jednak nie tylko środkiem transportu, lecz także narzędziem władzy i represji. Podczas powstania styczniowego dróżnicy znaleźli się w dramatycznej sytuacji – rozdartej między obowiązkiem zawodowym, presją carskiej administracji a oczekiwaniami polskiego podziemia.

Niektórzy z nich podporządkowali się systemowi.
Inni wykorzystali swoją wiedzę o torach do sabotażu – czego symbolem stał się akt celowego wygięcia szyny i wykolejenia rosyjskiego pociągu wojskowego w 1863 roku.

Film opowiada o dróżnikach jako ludziach od torów: o ich pracy, życiu rodzinnym, zagrożeniach, przemocy, odpowiedzialności i samotności. To historia zapomnianego ogniwa kolei – ludzi, bez których żaden pociąg nie mógłby bezpiecznie ruszyć.

Źródła:
M.E. Collignon, Les chemins de fer russes de 1857 à 1862, Paris 1864.
A. Wasiutyński, Drogi żelazne: powstanie i organizacja dróg żelaznych. Tabor i technika ruchu kolejowego. Projektowanie drogi żelaznej. Budowa spodnia i wierzchnia. Połączenia taborów. Stacje. Sygnalizacja i urządzenia bezpieczeństwa, Warszawa 1925.
S. Łaniec, Partyzanci żelaznych dróg w roku 1863, Warszawa 1974.
Istoričeskij očerk sooruženija i èksploatacii S.-Peterburgo-Varšavskoj železnoj dorogi s vetv’ju k prusskoj granice: 1862–1912 gg., Sankt-Peterburg 1912-1915.

Miniatura: Grafika ChatGPT

Materiały:
Biblioteka Narodowa (www.polona.pl)
Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa
Narodowe Archiwum Cyfrowe (www.szukajwarchiwach.gov.pl)
www.envato.com

Muzyka:
www.epidemicsound.com

#dróżnicy
#kolej
#historiakolei
#XIXwiek
#kolejwarszawskopetersburska
#powstaniestyczniowe
#koszarki
#historiapolski
#imperiumrosyjskie
#ludzieitory