Скачать или смотреть SÖZ VE YAŞAM | Yeşilçam'ın hayaletleri: Ermeniler |

Görünmezlik, görünmez olmak, görünmemek…

Süper kahramanların en afili özelliği olabilir.

Oradasınız ama görünmüyorsunuz, kimse sizi görmüyor, varlığınızdan kimsenin haberi olmuyor. Anlatınca güzel duruyor değil mi?

Dedik ya süper kahramanların özelliği; görünmeden var olmak, etrafta gezinmek…

Böyle düşününce süper kahramanı bereketli bir coğrafyada yaşıyoruz desek yanlış olmaz sanırım.

Kadınlar, eşcinseller, Yahudiler, Ezidiler, Aleviler, Kürtler, Rumlar, Çingeneler ve tabii Ermeniler. Hepsinin ortak gücü görünmez olmak, görünmemek.

Görünmez olabilmek için öyle bir örümceğin sizi ısırmasına ya da radyoaktif maddeye maruz kalmanıza gerek yok; mesela Ermeni olmanız ve Türkiye’de doğmanız yeterli…

Ermeni’yseniz okulda görünmezsiniz, hastanede görünmezsiniz, sokakta görünmezsiniz, televizyonda görünmezsiniz, sinemada görünmezsiniz.

Sinema demişken aklımıza ilk Yeşilçam geliyor elbette; geçen haftalarda Yeşilçam’ın ırkçı tarafını konu işlemiştik, bu programdaysa süper güçleri konu edinen tarafına bakacağız.

Sinema sadece eğlence unsuru değil, politik bir araç da olduğu için, Yeşilçam da kişileri ve olayları devlet erkinin istediği perspektiften işlemekten çekinmemiş. Bilhassa Cumhuriyetin ilk dönemlerinde resmî devlet idelojisini, belli bir amaca hizmet eden senaryolarla topluma damardan enjekte ettiği su götürmez bir gerçek…

Yazar Dilara Balcı imzalı “Yeşilçam’da Öteki Olmak” isimli kitabında, sinema salonlarında Rumca dublajlı film gösterimlerinin yapıldığı 1930’lu yıllardan, “Kıbrıs Sorunu”nun patlak vermesiyle 1950’lerden sonra bütün Rum kadınların “fahişe”, Rum erkeklerinse “Megalo Idea” uğruna Türkiye’ye karşı ihanet faaliyetleri yürüten karakterlere büründüğü bir sinemaya dönüşün öyküsünü görmek mümkün… Gazeteci Şenay Aydemir kitabın analizini yaparken şu cümleleri kullanmış: “Ermeni oyuncuların Türkçe isimler almak zorunda kaldığı; tiyatroda ve sinemada çoğunlukla bozuk Türkçeleriyle birer komedi unsuru olarak kendilerine yer bulabildikleri görkemli Yeşilçam yıllarını; Yahudilerin ancak kuyumcu ya da sarraf olarak bir görünüp bir kayboldukları filmleri okuyabilirsiniz…”

Mesela Türkiye sinemasının tarihine baktığımızda, çekilen ilk filmlerde ve önemli rollerde, Ermeni yönetmenler ve oyuncular var ancak süper güçleri sayesinde hem sosyal hayattan hem de sinemadan usul usul çekilişlerine şahidiz.

Neden sinemaya emek veren Ermeni oyuncular, yapımcılar, yönetmenler görünmez? Türkiye Sineması’nda Ermeniler nasıl temsil ediliyor? İşini yapabilmek için isimlerini değiştirmek zorunda kalan oyuncular kimler?

Bu soruları akademisyen/sinema yazarı Janet Barış’a sorduk; bakalım aldığımız cevaplar bizi şaşırtmış mı?

Konuk:
Janet Barış - Film Eleştirmeni / Akademisyen