Скачать или смотреть สติปัฏฐาน ทางเอกของชีวิต ฐานของการรู้เพียร สติ สัมปชัญญะ

สติปัฏฐาน : การตั้งสติและสัมปชัญญะให้มั่น
หมวดที่ 2 เป็นช่วงสำคัญของสติปัฏฐาน เพราะเป็นการวาง “กลไกของการรู้” ให้ถูกต้องก่อนเข้าสู่การพิจารณากาย เวทนา จิต และธรรม หากยังไม่เข้าใจเพียร สติ และสัมปชัญญะ การปฏิบัติทั้งหมดจะกลายเป็นการคิด การเพ่ง หรือการฝืนโดยไม่รู้ตัว
พระพุทธเจ้าทรงวางโครงสร้างไว้ชัดเจนว่า การพิจารณาในสติปัฏฐาน ต้องประกอบด้วย ความเพียร สติ และสัมปชัญญะ พร้อมกัน ไม่ใช่เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง
ตอนที่ 11–12 อธิบายความสัมพันธ์ของ เพียร สติ และสัมปชัญญะ
เพียรไม่ใช่ความเกร็ง ไม่ใช่การบังคับ แต่คือการไม่ปล่อยให้จิตไหลตามความเคยชิน สติคือการระลึกรู้สิ่งที่กำลังปรากฏ ส่วนสัมปชัญญะคือความรู้ตัวทั่วพร้อม รู้ว่ากำลังทำอะไร อยู่ในอาการแบบใด และกำลังหลงหรือไม่หลง
ตอนที่ 13–15 พาเข้าสู่คำสำคัญในพระสูตรคือ อภิชฌาและโทมนัส
อภิชฌา หมายถึง ความอยาก ความเพลิดเพลิน ความติดใจในอารมณ์
โทมนัส หมายถึง ความขุ่นใจ ความไม่พอใจ ความกระทบใจที่เกิดตามมา
พระพุทธเจ้าไม่ได้สอนให้กดข่มสิ่งเหล่านี้ แต่สอนให้ “รู้ทัน” ว่าสภาวะเหล่านี้กำลังครอบงำจิตอยู่หรือไม่
ตอนที่ 16–18 แยกให้เห็นชัดระหว่าง การรู้ กับการกดข่ม
การรู้คือการเห็นตามจริงโดยไม่เข้าไปเป็น
การกดข่มคือการพยายามไม่ให้เกิด โดยยังมีความกลัวและการต่อต้านแฝงอยู่
สติปัฏฐานทำงานด้วยการรู้ ไม่ใช่การกด ไม่ใช่การหลบ และไม่ใช่การปรุงแต่ง
ตอนที่ 19 อธิบายคำว่า ไม่ถูกครอบงำ
ไม่ใช่ไม่มีอารมณ์ แต่คืออารมณ์เกิดแล้วไม่ยึด ไม่ไหล ไม่เผลอไปตาม
ใจยังเห็น เห็นชัด และวางได้
ตอนที่ 20 เป็นบทสรุปของหมวดที่ 2
เมื่อเพียรถูกต้อง สติตั้งมั่น และสัมปชัญญะทำงาน
ผู้ปฏิบัติจะพร้อมเข้าสู่หมวดถัดไป คือ กายานุปัสสนา
โดยไม่เอาความคิด ความเชื่อ หรือความอยากรู้ผล ไปปนกับการพิจารณากาย
หมวดนี้จึงเป็นเหมือนการตั้งฐานจิตให้มั่นคง
เพื่อให้การพิจารณากายในหมวดที่ 3 เป็นการเห็นจริง ไม่ใช่การคิดเอา
แหล่งที่มา
พระไตรปิฎก ฉบับภาษาไทย
สติปัฏฐานสูตร
มัชฌิมนิกาย มูลปริยายวรรค
หลักคำว่า มีความเพียร มีสติ มีสัมปชัญญะ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลก
ลิขสิทธิ์
เนื้อหาเรียบเรียงเพื่อการเผยแผ่ธรรม
อ้างอิงจากพระไตรปิฎก ไม่มีการดัดแปลงคำสอน
สามารถนำไปใช้เพื่อการศึกษาและเผยแผ่โดยไม่หวังผลทางการค้า
โปรดให้เครดิตช่อง เล่าธรรมะ
แฮชแท็ก
#สติปัฏฐาน
#สัมปชัญญะ
#การเจริญสติ
#ธรรมะจากพระสูตร
#เล่าธรรมะ
#ปฏิบัติธรรม
#ทางสายกลาง
#พระไตรปิฎก